۱۵ آذر ۱۳۸۸
علی علیه السلام هرگز اخلاق را فدای سیاست ورزی نکرد
همیشه سیاست ضد اخلاق بوده است و نه تنها اخلاق توسط حکومت های دیکتاتور و مستبد پایمال شده، بلکه در جوامعی با حکومتهای دموکراتیک هم اخلاق قربانی سیاست گشته است.
سید محمد خاتمی در جمع اصحاب فرهنگ و هنر و اندیشه که به میمنت فرا رسیدن عید سعید غدیر خم در خانه هنرمندان ایران گرد هم آمده بودند ضمن اشاره به اهمیت عید سعید غدیر خم در تاریخ، غدیر را نه فقط یک آب گیر کوچک در بیابان خشک و سوزان حجاز یا چشمه آب حیات، که اقیانوسی برای بشریت تشنه عظمت و آزادی خواند.
رئیس مؤسسه بین المللی گفت و گوی تمدن ها در توصیف شخصیت والای امیرالمؤمنین علی علیه السلام افزود: علی مافوق انسان نیست، چرا که برتر از انسان خدا است. و اینکه ما بگوییم علی مافوق انسان است، مدح علی نیست. علی انسانی برتر است و الگویی است برای همه کسانی که از جنس خود او هستند. علی در حکمت معنوی ما مسلمانان انسان برتر است و هرگز به خاطر ظاهرپرستی و ظاهرفریبی نهراسیده است. انسان آنگونه که در قرآن نیز بدان استناد شده لباب آفرینش و گل سر سبد کائنات است و البته همه آفرینش برای انسان خلق شده است و در آفرینش عالم هیچ موجودی برتر از انسان نیست.
نبات، جماد و انسان امتیازاتی دارند که از نبات به جماد و از جماد به انسان رسیده است و در نهایت انسان همه امتیازات ملک و ملکوت را توأمان دارا است.
آدمیان همگی از کرامت و استعداد برتر بودن بهره مند اند و برتری بعضی از انسانها صرفاً به خاطر استفاده از این استعداد خدادادی است که با بهره گرفتن از آن می توانند به مراحل والای انسانیت برسند. انسان های دیگر نیز چنانچه تلاش کنند می توانند از این استعداد بالفعل خود بهره بگیرند. این تناقض که در پیشرفت این استعداد چه مقدار انسان و چه مقدار خدا کمک می کند حتی در یکی از اشعار بلند حافظ نیز تجلی یافته است.

گرچه وصالش نه به کوشش دهند
هر قدر ای دل که توانی بکوش

سید محمد خاتمی درباره شخصیت امام علی علیه السلام به عنوان نمونه والای انسان کامل نیز افزود: علی علیه السلام دست پرورده نبی اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم و الگو و اسوه عدالت و تقوی است و حتی به تعبیر یک دانشمند بزرگ غیرمسلمان که می گفت من به پیامبر احترام می گذارم چرا که علی افتخار می کرد که غلام پیشگاه نبی اکرم باشد. بنابراین علی در عدالت، تقوا و انصاف اسوه بود.
یکی از امتیازات بزرگ او این بود که توانست برای مدت کوتاهی حکومت ظاهری را در دست گیرد و در روز غدیر او از طرف خداوند و پیامبر به عنوان انسان شایسته ای شناخته شد که لیاقت حکومت بر انسان ها را دارد، اما به هر دلیل حکومت او به تعویق افتاد و علی علیه السلام با همه شایستگی که از طرف خداوند به او داده شده بود، این حکومت را به دست نگرفت.
این امتیاز بزرگ علی علیه السلام بود که جز به رأی و رضایت مردم حاضر نشد حکومتی را که خدا به او داده بود بپذیرد.
سید محمد خاتمی با اشاره به دموکراسی مطرح شده در دوران فعلی و اهمیت رأی مردم گفت: در 1400 سال پیش امیرمؤمنان تنها به خاطر رضایت مردم از حکومت کنار کشید و اگر نبودند و او را نمی خواستند حکومت را به دست نمی گرفت.
مسأله عدالت علی علیه السلام فقط اقتصادی نیست، بلکه یک عدالت جامع است. عدالت او آزادی انسان و حرمت و تقوا بود. او حتی برای انسان هایی که مسلمان نبودند و مخالف او بودند نیز حرمت و آزادی قائل بود.
سید محمد خاتمی با اشاره به تناقض همیشگی اخلاق و سیاست ادامه داد: همیشه سیاست ضد اخلاق بوده است و نه تنها اخلاق توسط حکومت های دیکتاتور و مستبد پایمال شده بلکه در جوامعی که حکومت دموکراتیک هم داشته اند اخلاق قربانی سیاست شده است.
رئیس مؤسسه بین المللی گفت و گوی تمدن ها سخنان خود را با اشاره به چند مورد از شرایط به حکومت رسیدن علی علیه السلام پایان داد. سید محمد خاتمی در این بخش از سخنان خود افزود: زمانی که امیرالمؤمنین به خلافت رسید گروهی به ایشان گفتند حکومت هایی که در دوره های قبلی بوده اند و انحراف داشته اند را برکنار کند، ولی علی علیه السلام گفت من هرگز با ناروایی و ستم با آنها برخورد نمی کنم و از من به دور است که برای تن دادن به قدرت و رسیدن به حکومت، دیگران را از سر کار براندازم. همین سبب شد که عده ای به وی بگویند سیاست مدار نیستی و صداقت تو سبب می شود که به قدرت ات لطمه بخورد. علی علیه السلام در پاسخ گفت تقوا بزرگترین پایه اخلاق است. آیا اگر تقوا نبود و خود را مکلف به اجرای آن نمی دانستم بزرگترین سیاستمدار عالم بودم؟
علی علیه السلام زرنگی کردن را سیاست نمی دانست و حتی در جنگ هایی که به دشمنان او بدگویی می کردند می فرمود دشنام ندهید و با تهمت و افترا کسی را تخریب نکنید و هرگز نمی پسندید که به نام انقلاب و اسلام و علی به دیگران بدگویی شود.
در حکومت حضرت علی علیه السلام همه مشمول عدالت او بودند، چه انسان هایی که در همان جامعه می زیستند و چه آنهایی که مسلمان نبودند و در شهرهای اطراف بودند. وی معتقد بود هیچ انسانی به خصوص اگر سوابق درخشانی دارد، نباید مورد ستم قرار گیرد.
رئیس جمهوری سابق ایران با روایتی از لطف علی علیه السلام در حق دختری یهودی که خلخال را از پای او کشیده بودند گفت: آن دختر یهودی بود ولی زمانی که علی علیه السلام فهمید که به او ظلم شده در مقابل آنها ایستاد. یا در زمانی که در جنگ صفین دشمنان آب را به روی علی بستند همراهانش خواستند که او نیز آب را بر آنها ببندد ولی علی علیه السلام هرگز چنین ستمی را نپذیرفت.
پایان بخش سخنان سید محمد خاتمی شعری از استاد شهریار در مدح علی علیه السلام بود.
احمد مسجدجامعی، عضو کمیسیون فرهنگی اجتماعی شورای اسلامی شهر تهران نیز در این مراسم با گرامیداشت عید سعید غدیر گفت: روز عید غدیر در تاریخ خورشیدی با نوروز هم زمان است و همان روزی است که کشتی نوح از طوفان و حضرت ابراهیم از آتش نجات پیدا کرد. از سوی دیگر روزی است که ضحاک به بند کشیده شد و همان روزی است که آدم و دنیا آفریده شد.
عید غدیر نه تنها در دیدگاه ایرانیان بلکه برای همه دوران تاریخ شیعه و سنّی روز بسیار بزرگی است و به نوعی میزان همه تاریخ علی است.