۸ اسفند ۱۳۹۵
سیدمحمد خاتمی: زمینه ای فراهم شود که نفرت ها به همدلی ها و تقابل ها به مشارکت ها تبدیل شود
رییس بنیاد باران با تاکید بر ضرورت برقراری عدالت اجتماعی گفت: یکی از نقاط تعامل و همکاری با جناح های مختلف و حکومت این است که برای از میان رفتن رانت و فساد و آسیب‌های اجتماعی به راهکارهای مشترک برسیم.
سیدمحمد خاتمی در دیدار اعضای حزب اتحاد ملت بیان کرد: خوشوقتم که باز هم شاهد رویش گلی تازه در بوستان حیات اجتماعی و سیاسی جامعه ایران هستیم. جمعی از کسانی که در عرصه انقلاب، دفاع از انقلاب و پایبندی به موازین انقلاب، دلبستگی به جمهوری اسلامی همواره با سلایق مختلف حضور داشته اند و حتی احیانا جفاهایی هم که نسبت به آنها شده، آنها را از نظام رویگردان نکرده است و همواره خود را در درون نظام و در خدمت نظام و در مقابل خطرات توطئه هایی که جامعه و کشور و نظام را تهدید می کند، قرار دارند باز هم قصد خدمت دارند.
امیدواریم که نسیم محبت، نسیم احترام به حقوق انسان، نسیم اندیشیدن به منافع ملی، نسیم همدلی و همسویی همواره در جامعه ما وزیدن بگیرد و این گل ها را شاداب بکند و ما شاهد بادهای مخالفی نباشیم که سبب پژمرده شدن گلهایی باشد که در بوستان جامعه‌ی رو به جلوی ما می روید.
خاتمی با اشاره به تاثیر و تاثر متقابل حزب و مردم سالاری گفت: حزب لازمه یک جامعه و نظام مردم سالار است و مردم سالاری بدون حزب، ناقص و ابتر است و حزب سبب تقویت مردم سالاری و بسط و کارآمدی آن خواهد شد. این دو با هم هستند و نمی شود اینها را از یکدیگر جدا کرد.
وی با بیان اینکه حزب یک پدیده جدید و مدرن است توضیح داد: جزب در دنیای امروز پدید آمده است و اگر در ادبیات اسلامی یا ادبیات قدیم از حزب صحبت می شود، آن حزب با ماهیت و عملکرد حزب در روزگار ما و رویکرد و جایگاه آن متفاوت است. در مورد امری مثل آزادی هم باید توجه به این تفاوت ها داشته باشیم. آزادی به آن معنایی که در دنیای امروز مطرح است آن را نباید با حریتی که در فرهنگ اسلامی بوده است یکی دانست گرچه اینها می توانند با همدیگر ارتباطاتی داشته باشند و اگر ما بخواهیم به عنوان مسلمانِ مسؤول، آزادی را تجربه بکنیم و آن آزادی با هویت خودمان سازگار باشد، باید متوجه این باشیم که ماهیت و کارکرد و رویکرد آزادی در دنیای مدرن چیست البته بکوشیم ریشه ها و مایه هایش را هم در مکتب، فرهنگ و آیین خودمان پیدا بکنیم.
وی در ادامه حزب را با نظام اجتماعی دنیای امروز سازگار دانست و گفت: حزب با نظام های مردم سالار ملازمه دارد؛ گرچه ما در نظام های اقتدارگرا هم شاهد حزب هستیم و اتفاقا خیلی هم قوی و محکم عمل می کنند اما آن حزبی که مورد نظر است، حزبی است که با مردم سالاری سازگار است. در عین حال تقویت کننده نظام مردم سالاری است و مراد ما از حزب، حزب های اقتدارگرای تمرکزگرای ارباب منشی که ابزار سلطه بر توده ها هستند، نیست.
خاتمی اظهار کرد: حزب در یک نظام مردم سالار بر اساس یک آرمان و هدف و رویکرد تشکیل می شود و جهت کارش هم این است که جامعه را به هدف مورد نظر با روش بهتر و مناسب تر راهبری کند. طبعا اگر بتواند به قدرت برسد، آن برنامه ها و رویکردها را اعمال کند. اگر به قدرت نرسد، آنکه را به قدرت می رسد، مهار کند و جلوی حرکت به سوی دیکتاتوری و انسداد را بگیرد.
وی با این توضیح که منظورش از حزب، حزبی است که مردم را صاحب حق و حرمت می داند، گفت: حزب یک جمعیت مصنوعی است یعنی با آگاهی و توافق و قرارداد عده ای از افراد که آرمان، ایده و هدف مشترک دارند و تلاش می کنند راهکارهای مشترکی برای رسیدن به هدف پیدا کنند، تشکیل می شود و جامعه و خواسته ها و نیازهای جامعه یا بخشهایی از جامعه را نمایندگی می کنند و به میزان اینکه نمایندگی خواست بیشتر و قوی تری را در جامعه داشته باشد، آن حزب اعتبار بیشتری خواهد داشت. اگر ما به تاریخ 200 ساله گذشته مان نگاه کنیم، بدون تردید یک حرکت آرام و گاهی تند به سوی استقرار نوعی مردم سالاری در ایران به چشم می خورد که من اوج این حرکت را در انقلاب اسلامی می دانم که هدفش رهایی مردم از سلطه استبداد و استعمار و بیگانه و سلطه رانت خواران و هزار فامیل - و مخصوصا در این برهه ی اخیر تاریخ که استبداد، استبداد وابسته است یعنی قدرت، وابسته به بیگانه است- بوده است.
خاتمی ادامه داد: در انقلاب اسلامی، این خواست و جهت تاریخی با هویت تاریخی جامعه ما همسو و همراه شد یعنی جامعه، آزادی را بر اساس اسلام خواست و اسلام انگیزه حرکت را تقویت کرد و انقلابی عظیم پدید آمد و منجر به استقرار جمهوری اسلامی شد.
وی گفت: در انقلاب ما و نیز در نظر اکثر قاطع ملت استبداد بر اساس اسلام نفی شد و اسلامی که در انقلاب ما وجود داشت و دارد با استبداد و استعمار مخالف بود، اسلامی که طرفدار رهایی مردم و حاکمیت آنان بر سرنوشت خودش است. بنابراین اگر ما مردم سالاری سازگار با دین می خواهیم باید به این نکته توجه کنیم که به تشکل ها نیاز داریم و باید فضا برای ایجاد تشکل ها و فعالیت آنها باز شود که مهم ترین تشکل یا نهاد مدنی هم حزب است و این مسوولیتی است که از یک سو متوجه کل جامعه است و از سویی متوجه حاکمیت برای تقویت جمهوری اسلامی و حفظ دستاوردهای انقلاب و ان شاء الله حرکت به سوی رسیدن به اهداف و تأمین آرمان های بلندی که داشته ایم یعنی یک حمایت همه جانبه از سوی مردم و یک تقویت و حمایت همه جانبه از سوی حاکمیت لازم است و این به مصلحت کشور و نظام است.
به باور من که رهنمودهای حضرت امام و روح قانون اساسی هم آن را تأیید می کند تشکل ها با همه گرایش ها و باورها از جمله تشکل های قومی، مذهبی، سیاسی و علمی باید بتوانند فعالیت داشته باشند. منتهی این امر یک شرط دارد و یک مانع؛ شرط آن التزام به فعالیت در چارچوب میثاق ملی یعنی قانون اساسی است و مانعش این است که کسانی بخواهند براندازی بکنند و ملتزم به قانون اساسی نباشند و درخور تذکر است که براندازی غیر از نقد است. ممکن است افرادی به قانون اساسی هم نقد داشته باشند ولی ملتزم به حرکت در چارچوب قانون اساسی و خواستار بقای نظام باشند و به هیچ وجه به فکر براندازی نباشند و نخواهند براندازی کنند، این افراد باید آزاد باشند و بتوانند کار و فعالیت کنند.
وی یادآوری کرد: مگر حضرت امام وقتی که می خواستند به ایران بیایند، نفرمودند که همه حتی گروه های مخالف تا وقتی نخواهند براندازی کنند، آزاد هستند؟ در قانون اساسی ما برگزاری اجتماعات و تجمعات آزاد است. احزاب و گروه ها در این مملکت می توانند کار کنند. ان شاء الله باید برویم به سوی فضایی که همه گروه ها و جریانات و هر ایرانی دلسوز بتواند در عرصه حضور داشته باشد و فعالیت کند. طبیعی است که جایگاه تشکل‌هایی که علاوه بر التزام عملی به قانون به نظام جمهوری اسلامی هم اعتقاد دارند و تقویت آن را می خواهند جایگاه ویژه است.
خاتمی در ادامه از جریانات اصلاح طلب انتقاد کرد که مخاطب خود را احیاناً محدود به بخشی از جامعه کرده در حالی که باید دغدغه همه مردم را درنظر بگیرند. جامعه فقط روشنفکران و نخبگان جامعه نیستند و اصلاح طلبان باید به بخش های عظیم جامعه از همه قشرها توجه کافی داشته و دغدغه های آنها را دنبال و پیگیری کنند.
وی در عین حال با تاکید بر اهمیت روشنفکران و نخبگان به عنوان گروه های مرجع و جوانان به عنوان سرمایه‌های امروز و آینده اظهار داشت که دغدغه هایی که در جامعه است یکسان نیست و به همین دلیل اصلاح طلبان باید دایره مخاطبانشان را بسط بدهند و مسایل و مشکلات و نیازها و مقتضیات بخش های مختلف را ببیند و برای آن برنامه داشته باشند.
رییس بنیاد باران با تاکید بر وظیفه احزاب در تقویت فرهنگ مردم سالاری گفت: مردم سالاری یک خواست است اما تحقق این خواست باید همراه با ایجاد و بسط فرهنگ مردم سالاری و فرهنگ تحمل باشد. فرهنگ مردم سالاری، فرهنگی است که تو وجود خودت را با وجود دیگری اثبات کنی نه با نفی او. در فرهنگ مردم سالاری، دیگری وجود دارد و من وجودم را با وجود دیگری اثبات می کنم و معتقدم که من و دیگری با هم باید به زندگی بپردازیم. آن وقت تحمل و مدارا و همه این مسایلی که لازمه یک جامعه ی پویا است، تحقق پیدا می کند و خود ما باید در اول تحمل مان را بالا ببریم.
وی با طرح این پرسش که اگر می گوییم دیکتاتوری بد است، در درون منزل و اطرافیان خود چقدر همدیگر را تحمل می کنیم؟ اظهار کرد: با رجوع به اسلام و آموزه های اسلام می بینیم در کنار هم بودن و یکدیگر را تحمل کردن و مخصوصا گذشت و عفو داشتن به ویژه عفو و گذشت در موضع قدرت توصیه شده است.
خاتمی بار دیگر با تاکید بر نگاه به آینده گفت: بیاییم بر این اساس که اسلام، انقلاب و جامعه را قبول داریم و معتقدیم خطرات بزرگی وجود دارد، همه در کنار همدیگر، نفرت ها را به همدلی ها و همراهی ها تبدیل کنیم و پذیرش یکدیگر در دستور کار همه افراد باشد.
وی ضمن یادآوری استراتژی تعامل با همه با حفظ هویت گفت: شرط این تعامل این است که همه اطراف قضیه تحمل داشته باشند و با هم باشند. این است که می تواند نظام ما را تقویت کند نه روش هایی که به هر حال لحظه به لحظه دوری را زیادتر می کند.
خاتمی با بیان اینکه وقتی از فرهنگ مردم سالاری دفاع می کنیم دفاع از حق و حقوق و حرمت مردم مطرح است افزود: لازمه مردم سالاری پذیرش این است که مردم صاحب حق و حکومت دارای حد است و این از دستاوردهای بزرگ دنیای جدید است که انسان را صاحب حق شناخته و حکومت ها را دارای حد و حدود و مسئولیت دانسته است و اسلامی که در انقلاب ما منشاء اثر بود نیز این امر را قبول دارد و مورد تأکید قرار می دهد.
رییس جمهوری اسبق ایران در تبیین اسلام سازگار با جمهوریت بیان کرد: اسلام، یکی و دین خدا و حقیقت یکی است و ما همه یگانه پرستیم اما آیا برداشت ها و تلقی های ما هم از اسلام یکی است؟ آیا کسی که می گوید جمهوری اسلامی، نظام مطلوب است با کسی که به خلافت اسلامی به آن معنای که امروز مطرح می شود یکی هستند؟ اینها هر دو هم از اسلام صحبت می کنند. اولی می گوید مردم صاحب حق اند و حق تعیین سرنوشت دارند و حکومت در مقابل مردم مسوول است و مردم باید بدون اینکه لکنت زبان داشته باشند در مقابل قدرت بایستند و صحبت شان را بکنند؛ البته بی نظمی و هرج و مرج و به هم زدن و براندازی نه، ولی آزادی آری. این یک نوع اسلام است در مقابل کسانی هم هستند که به نام اسلام تحقیر انسان و تحقیر زن و خشونت به بدترین وجه و ظاهر پرستی و ظاهر بینی را دنبال و اسلام هراسی را تقویت می کنند.
وی تاکید کرد: ما باید این اسلامی که سازگار با جمهوری است و طبعا جمهوری که سازگار با اسلام است را تبیین کنیم اینها کارهای احزاب وفادار به اسلام است و نیز ترویج اخلاق؛ روح اسلام اخلاق است چه در زمینه فردی و چه در زمینه عملی حزب وفادار به اسلام و خواستار سربلندی ملت و کشور باید در روابط و ارتباطاتش چه با حکومت و افراد خودش و چه با جامعه، اخلاق را رعایت کند.
خاتمی بر روح انقلاب اسلامی، استکبارستیزی و دفاع از مستضعفین و برقراری عدالت تاکید کرد و گفت: اگر در جامعه عدالت نباشد آزادی هم پایدار نمی شود. اگر عدالت باشد امنیت هم خواهد آمد. عدالت بین مردم و حکومت اعتماد ایجاد می کند و این اعتماد متقابل دولت و مردم است که اصل و رکن امنیت است. اگر این اعتماد نباشد بهترین سخت افزارها و سامان ها و سازمان ها را هم داشته باشید همیشه در معرض خطر هستید و ممکن است یک حادثه ای پیش بیاید که در نتیجه همه چیز به هم بریزید.
وی با یادآوری دشمنی جدی صهیونیسم با ایران افزود: باید در این مورد هوشیار باشیم و از دشمن و دشمنی‌ها غافل نشویم. البته این به هیچ وجه به معنی استقبال از تنش و جنگ نیست. استراتژی جمهوری اسلامی و انقلاب اسلامی تهاجم یا تحریک دیگران یا تحمیل جنگ بر دیگران نبوده و جنگی هم که ما دچارش شدیم، بر ما تحمیل شد.
خاتمی بر ضرورت تجهیز کشور در برابر خطرات احتمالی تاکید و یادآوری کرد: برخی در جهان تبلیغ می کنند که ایران خطرناک است، خیر! خطر شما هستید و ما از خودمان دفاع می کنیم. البته معتقدیم بعضی روش ها، شیوه ها و گفته هایی که ممکن است کمک بکند به آنها که حرف شان را جا بیندازند یا بهانه پیدا کنند، نباید باشد.
وی افزود: امروز جنگ افروزان و خشونت گرایان می گویند چرا جمهوری اسلامی سامانه موشکی خود را تقویت می کند و من بسیار خوشوقتم که تقویت و توسعه صنعت موشکی از جمله در زمان ما با جدیت پی‌‌گیری شد و این امر دقیقاً جنبه دفاعی دارد. جمهوری اسلامی ایران در معرض دشمنی و تهدیدهای فراوان است. البته همه می دانند که اگر دشمن بخواهد با نیروی انسانی به ایران حمله کند در برابر ارتش و سپاه و بسیج و ملت فداکار ما کاری از پیش نمی برد و محکوم به شکست است.‌ ممکن است تهدیدی علیه ما از طریق ابزارهای تخریبی پدید آید و از پایگاه‌های مختلف دور از ایران قصد تجاوز داشته باشند. امروز رژیم صهیونیستی صدها موشک و جنگ افزار با کلاهک اتمی دارد. امروز کشورهای اطراف ما را با میلیاردها دلار سلاح‌های تهاجمی مجهز می کنند. طبیعی است که راه مقابله با این خطرات و دفاع از کشورمان از جمله در قدرت موشکی ما است. در استراتژی دفاعی ما سلاح هسته ای هیچ جایگاهی ندارد و فتوای روشن رهبری این راهبرد را روشن‌تر و تقویت می کند، ولی دشمنان و بدخواهان ما آرام ننشسته اند و ما باید بنیه دفاعی خود را تقویت کنیم.
وی با اشاره به این که خطر استکبار و توطئه ها جدی هستند گفت: ما در معرض توطئه های آمریکا و صهیونیسم هستیم و این امواج اسلام ستیزی و ایران ستیزی، بهانه جویی و ظلمی که به این ملت کردند و می کنند، همیشه وجود دارد و ما باید هوشیار باشیم و برایمان مهم باشد که دشمنان بزرگ بیرونی داریم و خدایی نکرده بعضی درگیری های داخلی ما را غافل نکند ولی این به هیچ وجه به معنی استقبال از جنگ و تنش نیست و می شود سیاست تنش زدایی داشت.
وی یکی از فواید اصلی برجام را تغییر افکار عمومی جهان به نفع ما و به زیان دشمنان دانست و بیان کرد: امروز همین آقای رئیس جمهور آمریکا با بخش مهمی از افکار عمومی روبه روست؛ آن افکار عمومی که قبل از برجام کاملا علیه ما بوده یا لااقل در سطح دولت ها و نظام های رسمی علیه ما بود الان تا حدودی به نفع ماست و مطمئن باشید که اگر این افکار عمومی به نفع ما تقویت بشود یا تضعیف نشود، توطئه های آنها کمتر می تواند عملی بشود.
خاتمی در ادامه سخنانش بر ضرورت توجه به عدالت اجتماعی تاکید و اظهار کرد: عدالت بی توسعه یعنی توسعه ی فقر. اگر ما سیاست های غلط داشته باشیم و فشارها و محدودیت ها وجود داشته باشد در کنار فقر گسترده و عدم توسعه، رانت های عظیمی هم به وجود می آید و سوءاستفاده های بزرگی صورت می گیرد. توسعه باید صورت بگیرد ولی این توسعه همواره باید همراه با عدالت و تلاش برای تأمین عدالت اجتماعی در جامعه باشد. عدالت نسبت به زنان و جوانان و عدالت نسبت به بخش های جامعه که محروم تر و ناتوان ترند و این امر باید بیشتر مورد توجه باشد.
وی گفت: یکی از نقاط تعامل و همکاری با جریانات و جناح های مختلف و حکومت این است که چه کار باید بکنیم که با رانت و فساد و آسیب های اجتماعی مبارزه کنیم و حتی فراتر از این، مسائل روزمره مردم، محیط زیست را حل کنیم.
رییس بنیاد باران با اشاره به مشکلات در شهرسازی و اداره شهرها یادآوری کرد: در مسأله شوراها خیلی باید به این امر توجه داشته باشیم و باید کمتر به مسائل سیاسی و بیشتر به مسایل مدیرت کارآمد شهری توجه کنیم.
وی گفت: در انتخابات باید زمینه ای فراهم شود که همه در صحنه حضور داشته باشند و نفرت ها تبدیل به همدلی ها و همراهی ها و تقابل ها تبدیل به مشارکت ها شود؛ البته در عین حال هویت ها و جهت ها و سلایق باید محفوظ بماند که اگر اینها بخواهند یک شکل بشوند، جامعه می میرد و این تفاوت ها خود باعث تحرک و رقابت سالم در جامعه می شود.
خاتمی در پایان اظهار امیدواری کرد که خداوند همه را موفق بدارد و در همه حال و همه جا بتوانید آنچه که مرضی رضای خداوند است و مصلحت و منفعت یکایک مردم و به خصوص قشرهای محروم تر جامعه در آن است.