۲۸ تير ۱۳۹۵
کودتای ترکیه زنگ خطری برای همه کشورهاست
سیدمحمد خاتمی حادثه تروریستی نیس فرانسه و کودتای ترکیه را محکوم کرد و این وقایع را نشان دهنده نبودن اندیشه، آزادی، منطق، گفت وگو و اخلاق در جامعه جهانی دانست و گفت: آشوب و ناامنی موجود ناشی از اشغال و سرکوب از یک طرف و فعالیت جریانهای تروریستی از طرف دیگر است.

به گزارش خاتمی مدیا، رییس بنیاد باران در جمع عده ای از نخبگان و دانشگاهیان خوزستان با اشاره به «نامه ای برای فردا» اظهار کرد: خواست ملت ایران در یکصد وپنجاه سال گذشته، سه امر عمده آزادی، استقلال و پیشرفت بوده است یعنی ملت ایران از عقب افتادگی، وابستگی به بیگانه و استبداد رنج می بردند و در این زمینه اجماع هم بوده است. حال در اینکه آن نظام بد واپس گرا چگونه جایگزین شود، اختلاف نظری هم وجود داشته است؛ به اعتقاد من اوج عظمت انقلاب اسلامی این بود که مردم ایران و رهبری انقلاب، حضرت امام(ره) «جمهوری اسلامی» را پیشنهاد کردند. وقتی گفته می شود جمهوری اسلامی یعنی دقیقا خواست های تاریخی ملت ایران که اگر این جنبش و این انقلاب اجتماعی، سوار بر این خواسته ها نباشد، و نیز عامل مهم دین در نظر گرفته نشود فاقد ارزش است و تبدیل به کودتا یا پدیده ای دیگر می شود.

او در توضیح خواست های مردم ایران گفت: خواست های مردم یعنی ما استبداد نمی خواهیم، آزادی می خواهیم؛ عقب افتادگی نمی خواهیم، پیشرفت می خواهیم؛ وابستگی نمی خواهیم، استقلال می خواهیم. به علاوه این که هویت نوعی مردم ما، هویت دینی است و همه اینها را بر اساس دین اسلام می خواهد؛ به این معنا و حقیقت دین اسلام هم در عرصه اجتماعی سازگار با آزادی، استقلال و پیشرفت بلکه موید آن است و آزادی، استقلال و پیشرفتی می خواهیم که با معیارهای اصلی دین ما سازگار باشد. البته یکی از مسایل مهمی که نخبگان و متفکران ما باید انجام دهند، تعریف درستی از ترکیب جمهوری اسلامی است؛ اسلامی که در جمهوری و جمهوریتی که در اسلام است. این مساله در انقلاب اسلامی تحقق پیدا کرد.

رییس دولت اصلاحات تصریح کرد: مساله دیگری که مطرح شد، آزادی در اندیشه، منطق در گفت وگو و قانون در رفتار است. ما اسلام، پیشرفت، آزادی و استقلال می خواهیم و رابطه بین انسان ها را بر اساس اندیشه، منطق و گفت وگو و مبنای کار را هم قانون می خواهیم. هم حکومت و هم مردم در چارچوب قانون حرکت کنند. این روح اصلاح طلبی است و حتی جریانات اصلاح طلب را هم باید با این معیار سنجید که بر فرض وقتی من می گویم اصلاح طلب هستم، آیا این معیارها را قبول دارم یا خیر.

او با بیان اینکه اینها هم اسلامی هم انسانی و هم منطقی است، گفت: در مورد اندیشه باید گفت که هویت انسان به اندیشه است و اندیشه فقط در فضای آزادی و آزادگی بروز و ظهور می کند. پرسش به سادگی مطرح می شود و پاسخ تلاش می شود آزادانه جست وجو شود. حال این تلاش یا خلاقیت ذهن خود انسان یا گرفتن از دیگران است. «...فبشر عباد‌ الذین‌ یستمعون‌ القول فیتبعون أحسنه...» این اندیشه است؛ شما حتی وقتی نظر خدا و مصلحان را می خواهید بدانید، باید بتوانید انتخاب کنید و شرط توانایی بر انتخاب، آزادی است. برای اینکه بتوانید فکر کنید، خلاقیت داشته باشید، پرسش را پاسخ دهید و تلاش و تحقیق کنید، باید آزادی باشد. اگر آزادی نبود، اندیشه نیست و اگر اندیشه نبود، زندگی، زندگی انسانی نیست.

خاتمی ادامه داد: بالاخره حرکت و زندگی انسان مبتنی بر جنبه های ذهنی است و به همین دلیل اگر اندیشه نباشد، " وَهم " خواهد آمد که خود آن فاجعه است. یک زمانی این خیالپردازی و وهم پردازی در سطح خود فرد است و به جای اندیشه و کار هنری و فکری، وهم انگیزی می کند، اما اگر این در حوزه اجتماع وارد شود، فاجعه آفرین است. فاشیسم، نازیسم و تمامیت طلبی از جمله فاجعه هایی است که "وَهم"در پدید آمدن و گسترش آن نقش مهم داشته است. این انسان متوهم است که در این ورطه می افتد. حال چه چپ آن، تمامیت خواهی که در بلوک شرق انجام شد و چه راست آن که در اروپا در دوره ای انجام شد، فاشیسم، نازیسم و تمرکز اربابانه ای که به نام چپ و راست انجام شد، ناشی از وهم است. در حالی که اگر اندیشه باشد، آنجا خود اندیشه و منطق، خود انسان و خود اخلاق- که ناشی از اندیشه و اندیشه عملی است- در جامعه حاکم می شود و ما از این فاجعه بزرگ نجات پیدا می کنیم.

او با اعتقاد بر اینکه مهمترین مساله انسان، این است که اجتماعی است و عامل مهم رابطه کلام است، گفت: کلام هم باید براساس منطق استوار باشد؛ اگر شما گفت وگو نکردید، جنگ می کنید یا تسلط ظالمانه خواهید داشت. اگر منطق نبود، در گفت وگو تزویر به کار گرفته می شود یعنی اندیشه، خصوصیت انسان است و کلام، بزرگترین ابزار انتقال اندیشه به دیگران است و منطق چیزی است که کلام در چارچوب آن می تواند جریان یابد. زندگی انسانی این است که در آن به جای جنگ و ستیز، گفت وگو و در گفت وگو و به جای وهم و مسایل دیگر، منطق باشد و در عمل هم قانون وجود داشته باشد. اگر قانون در جامعه نباشد، هرج و مرج می شود یا دیکتاتوری و استبداد.

رییس دولت اصلاحات لزوم عادلانه و انسانی و الهی بودن قانون را مهم خواند و افزود: البته که قانون باید حق و حقوق انسان ها را در نظر بگیرد؛ اگر قانون در عمل نباشد یا هرج و مرج می شود یا مشکلات بزرگ دیگری می آید.

خاتمی به «زنده باد مخالف من» اشاره کرد و توضیح داد: مخالف و اختلاف همیشه وجود دارد؛ به ویژه کسانی که در قدرت هستند، باید قدر مخالف را بدانند. البته به شرط اینکه کسی که در قدرت است، خود پایبند قانون باشد و از مخالف هم بخواهد که در چارچوب قانون حرکت کند نه قانون شکنی. اگر این چنین بود، مخالف، بزرگترین عامل اصلاح اشتباهات، نقص ها و کمبودهایی است که من در مقام قدرت می توانم داشته باشم بنابراین زنده باد مخالف من، یک اصل مهم است.

او با بیان اینکه مخالف را که نمی توان حذف کرد و مخالف وجود دارد، اظهار کرد: باید مخالف را وادار کرد که در چارچوب قانون حرکت کند. ما هم گوش دهیم و از مخالفت، نقد، اعتراض و پرسشی که هست، استفاده کنیم و خودمان را اصلاح کنیم. اینکه امروز خواستم این مسایل را مطرح کنم، به دلیل دو فاجعه بزرگ در چند روز اخیر است که نشان دهنده نبودن اندیشه، آزادی، منطق، گفت وگو و اخلاق در جامعه جهانی است.

خاتمی با اشاره به حادثه تروریستی نیس فرانسه و کودتا در ترکیه گفت: فاجعه بزرگی است که یک نفر بیاید تحت تاثیر همان توهمات، عقده ها و مشکلاتی که دارد یا سرکوب ها و تحقیرهایی که شده است به این شکل انسان های بی گناه را روی زمین از بین ببرد و زندگی را ناامن کند. ترور و تروریسم در طول تاریخ وجود داشته است، اما امروز با توجه به گسترش "وَهم" آدمی و امکاناتی که پدید آمده است، تبدیل به پدیده وحشتناکی شده است. این عمل به شدت محکوم است. پیش از این در جاهای دیگر مثل بلژیک و فرانسه رخ داده بود و سال های سال است که این کشتار و تحقیر انسان و ترور در منطقه خاورمیانه و بسیاری از نقاط جهان وجود دارد.

او تصریح کرد: آشوب و ناامنی موجود در خاورمیانه، نشانه بیماری بزرگی است که در دنیا وجود دارد. البته با کمال تاسف، تروریست هایی که آدم می کشند، جنایت می کنند، اما تروریست هایی که به نام مقدسات و به نام دین و ارزش ها آدم می کشند، جنایت مضاعف می کنند. چه کسانی این کارها را انجام می دهند؟ همان هایی که اندیشه ندارند، به آزادی، گفت وگو و منطق معتقد نیستند. طرف مقابل آنها نیز زور گفته، تحقیر کرده و همه راه ها را به روی مظلومان بسته است و بعد هم افراد دیوانه ای پیدا می شوند که به این شکل ابراز وجود می کنند. این فاجعه زمان ماست و به شدت باید محکوم شود. جامعه جهانی باید در صدد این برآید که هم این مسایل را ریشه یابی کند و هم به طور کلی با این مساله برخورد کند.

رییس دولت اصلاحات با بیان اینکه الحمدلله ما نسبت به کشورهای دیگر از جامعه امنی برخورداریم اما امروز، امنیت یک مساله جهانی است، گفت: نمی شود در یک گوشه دنیا هر گونه ستمی نسبت به انسان شود، مجاز باشد، اما بخواهیم در جایی دیگر امنیت وجود داشته باشد. ناامنی اگر اینجا باشد، آنجا هم پیدا می شود و متاسفانه نا امنی همچون یک اپیدمی فراگیر می شود. باید فکری کرد؛ گفت وگوی تمدن ها برای همین مطرح شد که پارادایم تغییر کند. و عقلا، منطقیون، اخلاقیون و عدالت طلبان به صحنه بیایند و فکر کنند و خشونت و سرکوب و ترور را منزوی کنند.

او با تاکید بر اینکه اگر ما با ترور و تروریسم مخالفیم، باید با همه ابعاد و اشکال ترور و با همه جریانات تروریستی مخالفت کنیم، گفت: نمی شود یک جا به خاطر اینکه عده ای بی گناه کشته می شوند، سر و صدا کنیم و از آن طرف برای جنایتکاران تروریستی که سابقه های بسیار زشتی دارند، زمینه ابراز وجود فراهم کنیم، بیایند و بسیاری افراد از اینها حمایت کنند. جریان مرده ای که در عمل و جنایت، پیشتاز داعش و القاعده و این جریانات تروریستی بوده است و سطح جنایتش هم کمتر از آنها نیست. نمی شود با تروریسم مخالف باشیم، اما یک عده از آنها را مورد تایید قرار دهیم و زمینه برای آنها فراهم کنیم. عجیب هم هست که بعضی مرتجعینی که خود یا پدید آورنده یا پشتیبان این ترورها بوده اند یا از آن سوءاستفاده می کنند، در کنار همین تروریست ها قرار می گیرند و مثلا با جمهوری اسلامی یا هر جای دیگر مخالفت می کنند. مساله من این است که با ترور بدون تبعیض باید برخورد کرد وگرنه اگر با تبعیض برخورد شود، با ترور نمی توان مبارزه کرد.

خاتمی با اشاره به حوادث ترکیه گفت: ترکیه ارتشی داشت که از زمان آتاتورک هم بود. این ارتش طوری تربیت شده بود که در خدمت سیاست های خاص باشد و در واقع نبض سیاست کشور را به نفع جریانی خاص در اختیار داشته باشد. این ارتش در همین ترکیه، چندین کودتا علیه دموکراسی کرد و یکی از نقطه های مثبت آقای اردوغان این بود که توانست ارتش را سرجای خود بنشاند، آن را به پادگان ها برگرداند و از دخالت ارتش در امور تا حدودی که توانست جلوگیری کند. برای مدت های مدید هم توانست چهره دموکراتیک ترکیه را تقویت کند، البته می توان به آقای اردوغان انتقاد کرد و حتما اشتباهات و مشکلاتی داشته است. ایشان هم باید اجازه دهد که دیگران انتقاد کنند، اما این که مشاهده شود دوباره از درون ارتش و نمی دانیم از کجا عده ای بیایند علیه حکومتی قانونی که به هر حال رای مردم را پشت سر خود دارد، کودتا کنند، زنگ خطری است نه تنها برای ترکیه بلکه برای همه کشورهای دیگر. باید مواظب باشیم و همه باید به شدت این عمل را محکوم کنیم و با ملت بزرگ ترکیه که علیه کودتا وارد عمل شد هم دل و هم سخن باشیم.

او ادامه داد: این به معنای آن نیست که تمام سیاست های اجرایی در ترکیه در جنبه های منطقه ای و بین المللی و داخلی مورد تایید باشد. خیر! ولی شکستن قانون و دهن کجی به رای مردم و استقرار نظامی که ادعای دموکراسی دارد و به سوی مسایل دموکراسی هم حرکت می کند، فاجعه بزرگی است که باید به شدت محکوم شود. خوشبختانه دیدیم که نه تنها موافقین آقای اردوغان حتی مخالفان دولت ترکیه هم این را محکوم کردند. به کارگیری زور علیه قانون، آدمکشی برای اینکه جریان خاصی برود و جریان خاص دیگری بیاید و گرفتن حق انتخاب از مردم، فاجعه بزرگی است. حال هر جایی می خواهد باشد، این کودتا محکوم است و باید همه آن را محکوم کنند.

خاتمی در پایان تصریح کرد: ما هم انشاالله در نظام جمهوری اسلامی سعی کنیم با تقویت اندیشه، منطق و همدلی به جای نشر کینه، بدبینی و بداخلاقی در جامعه، روز به روز شاهد تقویت این دستاورد مهمی که انقلاب ما داشته است یعنی جمهوری اسلامی باشیم. با تقویت جمهوری اسلامی به معنای واقعی کلمه، امنیت و پیشرفت هم تقویت می شود و هم امکان تأمین آزادی در جامعه ما فراهم می شود. همه باید دست به دست هم دهیم و در این مسیر حرکت کنیم و از درگاه خداوند بخواهیم که همه ما را موفق بدارد که در مسیر رضایت او حرکت کنیم و انشاالله دین خود را به خون شهدا، جامعه و میهنمان ادا کنیم و بتوانیم فضای منطق و همدلی را در این جامعه تقویت کنیم. هر کسی در اندازه خود؛ هم کسانی که حکومت را در دست دارند و هم آنها که در سطح جامعه هستند. دولت را که با وجود سختی ها و مشکلات فراوان یاری کنیم و انشاالله دولت هم مصمم باشد که با فسادها، نارسایی ها و مشکلات موجود در جامعه با قاطعیت برخورد کند. دستگاه های دیگر هم به دولت کمک کنند تا پاسخگوی نیازها و درخواست هایی باشند که ملت بزرگ و مقاوم و شهید داده و سرفراز ما داشتند و دارند.