۱ شهريور ۱۳۹۴
دیدار جمعی از پزشکان با سید محمد خاتمی به مناسبت روز پزشک
سیدمحمد خاتمی، حرمت نهادن به نهاد دانشگاه را بزرگترین خدمت به علم و سلامت و پیشرفت جامعه دانست. وی همچنین با اشاره به برداشت های سلیقه ای از امنیت تاکید کرد که امنیت باید تعریف و جایگاه نهادها مشخص و امنیت حکومت و جامعه باهم در نظر گرفته شود.
به گزارش خاتمی مدیا، سیدمحمد خاتمی، رییس بنیاد باران و رییس پیشین جمهوری اسلامی ایران در دیدار جمعی از پزشکان بیان کرد: با مراجعه به تاریخ گذشته می بینیم در جامعه ما به پزشک، «حکیم» می گفتند؛ «حکمت» ترجمه دیگر فلسفه است. «سوفیا» یعنی دانش و عده ای در 400 سال قبل از میلاد مسیح بودند که خود را سوفیست یعنی دانشمند می نامیدند که سفسطه از همین جا آمد. سقراط گفت من دانشمند نیستم و فیلیاسوفیا هستم یعنی دوستدار دانشم و به تدریج فلسفه در مقابل سفسطه مطرح شد. سوفسطاییان یا سفسطه گران که خود را دانشمند می دانستند و اهل جدال و جدل بودند، در مقابل سقراط قرار گرفتند و سقراط در برابر اینها بود. عنوان فلسفه از یونان به دنیای اسلام آمد که معرب فیلیاسوفیاست و عنوان دیگر آن حکمت است.
وی ادامه داد: حکمت را به دوبخش و هر بخش را به سه قسمت تقسیم کردند؛ حکمت نظری و حکمت عملی. حکمت نظری سه بخش داشت؛ الهیات، ریاضیات و طبیعیات و حکمت عملی سه بخش داشت؛ اخلاق، سیاست مُدن و تدبیر منزل. پزشکی در قسمت سوم حکمت نظری قرار می گرفت که همان طبیعیات بود. طبیعیات درباره بدن، جسم و ماده صحبت می کرد و پزشکی درباره بدن انسان، سلامت انسان و مسایل مربوط به آن بود.
خاتمی افزود: ریاضیات میانه الهیات و طبیعیات بود و الهیات به اموری می پرداخت که آن سوی ماده و منشا ماده بودند و آدمی جنبه مادی و غیرمادی داشت اما گذشت زمان سبب شد که شاخه ها و شعبه های دانش از فلسفه به معنای عام آن جدا شدند و در این میان پزشکی به عنوان یکی از معتبرترین شاخه های دانش بشری در شرق و غرب عالم مورد توجه قرار گرفت و پیشرفت های عظیمی هم داشت که البته دنیای تکنیک و تکنولوژی نیز به کمک آمد و توانست تحولات عظیمی را در این عرصه ایجاد کند و پزشکان توانستند جایگاه فوق العاده ای پیدا کنند.
وی بیان کرد: احساس نیاز به این شاخه از دانش بشری بیشتر از شاخه های دیگر است و نقشی که پزشک در زندگی جامعه دارد سبب شده که در نظر جامعه نیز این فن و دانش بشری از احترام ویژه ای برخوردار شود؛ بخصوص که هدف اصلی سیاست در قدیم - که بخشی از دانش عملی است- «زندگی خوب» است و ارسطو می گوید هدف جامعه «به زیستن» و «زیست نیکو»ست. این زندگی نیکو در صورتی میسر خواهد بود که انسانها از نظر جسمی نیز سالم و بانشاط باشند.
خاتمی با اشاره به جمله مشهور «روح سالم در بدن سالم است» بیان کرد: همه دانش ها زاده اندیشه اند و دانشمند باید سالم باشد و بتواند خوب فکر کند و امروز یکی از مهم ترین شاخه های دانش، دانش پزشکی است و بهداشت روانی در کنار بهداشت جسمانی امروز امر بسیار مهمی است که در برنامه های دولت ها مورد توجه است. پزشکی هم با سلامت جسم جامعه سروکار دارد و هم مستقیم و غیرمستقیم با سلامت روح جامعه سروکار دارد.
وی ادامه داد: سلامت جسمانی در سلامت روحانی و معنوی و اجتماعی موثر است. انسان های سالم می توانند جامعه سالم بسازند؛ البته برای جامعه سالم شرایط دیگری نیز وجود دارد که باید مورد توجه قرار گیرد.
خاتمی با اشاره به جایگاه تاریخی علم پزشکی بیان کرد: حرفه و دانش پزشکی به لحاظ تئوری و نظری و هم جایگاهی که در طول تاریخ داشته و تلاش های فکری که در این عرصه شده مورد توجه است و امروز اگر نگوییم اساسی ترین رشته دانش بشری و فن و حرفه ایست که در زندگی اجتماعی امروز مورد توجه است، می توانیم بگوییم یکی از برجسته ترین جایگاه ها را در جهان دارد و از نظر اجتماعی نیز پزشکی مورد اعتماد جامعه بوده است و جامعه نیاز خود به پزشکی را ملموس تر از نیاز خود به جنبه های دیگر احساس می کند؛ بخصوص اینکه هر که می خواهد زنده بماند و زندگی خوب داشته باشد، خود را نیازمند پزشک می داند.
رییس بنیاد باران با بیان اینکه «جامعه پزشکی ما در همه دوره ها و وقت ها جامعه بسیار سالم، خوب و مفیدی بوده است» اظهار کرد: نوع پزشکان ما در برابر جان انسانها، حیات و سلامت انسانها و سلامت جامعه احساس مسوولیت سنگین می کنند.
وی یادآور شد: در عرصه علمی از روزی که دانش جدید در ایران مطرح شد رشته پزشکی از اولین دانش هایی بود که در دارالفنون راه اندازی شد و بعد از آن هر نهاد دانشگاهی را می بینیم در درجه اول به پزشکی پرداخته است.
خاتمی با اشاره به تعیین روز میلاد ابن سینا به عنوان روز پزشک بیان کرد: ابن سینا نابغه بزرگی بود که هم در الهیات و هم در طبیعیات جایگاه والایی داشت به طوری که سنت توماس اکویناس که بزرگترین فیلسوف و متکلم قرون وسطی بود، می گوید هر وقت گفتم استاد بدون اینکه عنوان دیگری در کنار آن باشد، مرادم ابن سیناست؛ استاد مطلق. همچنین محمد زکریای رازی که کارهای بزرگی کرد و بسیاری از عالمان و حکیمان دیگر.
وی با بیان اینکه «پزشکی جدید ما هم با وجود همه کمبودهایی که در این عرصه داشتیم جایگاه خوبی داشته است» گفت: من یکی از نگرانی هایم بعد از انقلاب این بود که ایران جایگاهش را در پزشکی از دست بدهد چرا که پزشکی ایران در دنیا همیشه قابل قبول بوده است به طوری که دانشجویان ایرانی برای ادامه تحصیل در دانشگاه های خارجی به راحتی پذیرفته می شدند؛ هم به خاطر هوشی که ایرانی دارد و هم به خاطر جذابیت رشته های پزشکی و اینکه معمولا استعدادهای خوب به این رشته ها می رفتند؛ و هم توجهی که به پزشکی می شد، در نتیجه جایگاه پزشکی در قبل و بعد از انقلاب بالاتر از دیگر رشته ها بوده است.
خاتمی اظهار کرد: بیشترین تحقیقات و مقالات ایران مربوط به رشته پزشکی است. البته گفتنی است که امروز تصور غلطی در جامعه ایجاد شده که به میزان مقالات، ما توسعه علمی داریم؛ در حالی که این یکی از شاخص هاست و همه شاخص ها نیست. توسعه علمی باید هماهنگ باشد و آنچه در زمینه توسعه علمی مورد توجه است میزان استفاده از پژوهش ها و تحقیقات در حوزه های مدیریتی است و اینکه چگونه توانسته ایم میان تحقیقات و حوزه عمل اتصال ایجاد کنیم و چقدر در کارها و مدیریت و روابط اجتماعی، فکر جاری می شود. ممکن است تحقیقات انتزاعی بسیار خوبی انجام شده باشد اما هیچ تاثیری در جامعه ما نداشته باشد.
وی با بیان اینکه پزشکان در عرصه حیات اجتماعی و سیاسی نیز نقش داشته اند، حضور پزشکان در جبهه و جنگ را یادآور شد و گفت: بسیاری از سرمایه های اجتماعی این کشور توسط پزشکان نجات یافتند و حفظ شدند در حالیکه بسیاری از جامعه پزشکی خود شهید و جانباز و اسیر شدند.
وی جامعه پزشکی را در عرصه حیات اجتماعی، حساس، فعال و مستقل دانست و گفت: ما تعهد پزشکان را می بینیم و جامعه بسیار ارزشمندی است. این را قبول ندارم که چون در بعضی جاها از این حرفه به عنوان منبع درآمد یا برای افزون کردن امکانات زندگی استفاده می شود -که در حد مشروع آن اشکالی هم ندارد- خدایی نکرده جامعه پزشکی خود را متهم کنیم به دنیاداری، مال پرستی و جذب امکانات.
خاتمی توضیح داد: ممکن است در همه جریانات، افرادی باشند که از موقعیت خود سوءاستفاده کنند. مگر در روحانیت ما و جامعه مهندسی و... چنین افرادی نیستند؟ البته چون پزشکی با جان و سلامت انسان ها سروکار دارد، آن را ابزار زندگی دنیا کردن زشت تر است. بنده شهادت می دهم که نوع پزشکان ما در درجه اول به راحتی، سلامت و آرامش جامعه خود می اندیشند و مسایل مالی در درجه بعد است؛ برای همین اگر ما طرح سلامت داریم، مراقبت کنیم به خاطر برخی مسایل به حیثیت کل پزشکان آسیب نزنیم و پزشک را عامل اصلی طرح سلامت در نظر بگیریم و حرمت و عزت و جایگاه پزشک را به عنوان یک حلقه مکمل در طرح سلامت جامعه در نظر بگیریم که البته عزیزان دست اندر کار طرح سلامت - که واقعا در خور تقدیر است- چنین می کنند.
وی با بیان اینکه «با پزشک امیدوار و دلسوز می توان به نتیجه رسید» افزود: نگاهداشت حرمت جامعه پزشکی ما برای سلامت و پیشرفت امر تحقیقات لازم است.
خاتمی در ادامه مساله نظام پزشکی که از پایدارترین و با سابقه ترین نظام ها بوده است را نشانه حرمت نهادن به جامعه پزشکی دانست و گفت: یکی از کارهایی که برای پیشرفت علم و تحقیق در دوره ما انجام شد احترام به نهاد دانشگاه بود؛ جایگاهی که ما برای هیات امنا تعریف کردیم و حرکت به سوی انتخابی شدن مسوولیت ها در دانشگاه ها بود. نمی شود که گروه های علمی هیچ نقشی در تعیین رییس دانشکده و دانشگاه نداشته باشند. در آن زمان تلاش شد حداقل نظر دانشگاهیان دریافت و تلاش شود تا حد امکان در تصمیمات مورد توجه قرار گیرد که البته ادامه پیدا نکرد و متاسفانه این روند بهم خورد و انشاءالله دوباره برقرار می شود.
رییس پیشین جمهوری اسلامی ایران، حرمت نهادن به نهاد دانشگاه را بزرگترین خدمت به علم و سلامت و پیشرفت جامعه دانست و تاکید کرد: دانشگاه پادگان نیست و دانشگاه جایگاه آزادی فکر است و استاد باید بتواند آزادانه، فکر کند و آزادانه فکر خود را بیان کند و دانشجو نیز همینطور و نظام هم باید توقع داشته باشد که دانشگاه در چارچوب قانون حرکت کند.
خاتمی یادآور شد: وقتی صحبت از حقوق شهروندی می شود، گرایش ها و اعتقادات و سلایق افراد ملاک و مورد نظر نیست بلکه ملاک این است که فرد پذیرفته است که در چارچوب نظم مطلوب و مقبول و مشروع جامعه حرکت کند. هرکس این را قبول کرد با هر عقیده ای می شود شهروند و این باید بیش از هرجای دیگری در دانشگاه رعایت شود و مورد توجه قرار گیرد.
وی اظهار کرد: اندیشه آزاد است اما در بیان و اظهار اندیشه باید بخواهیم که در چارچوب ها حرکت کنیم؛ چارچوب هایی که نظم جامعه را برهم نزند و به آشوب و ناامنی در جامعه منجر نشود و البته درباره امنیت و نظم نیز باید اجماعی وجود داشته باشد نه اینکه امنیت به گونه ای تنگ و نادرست مطرح شود و بعد گفته شود که هرکس خلاف این کرد، خلاف امنیت عمل کرده است. خیر؛ این درست نیست و امنیت نیز باید تعریف شود و جایگاه نهادها باید مشخص شود به علاوه اینکه امنیت حکومت و امنیت جامعه را باید باهم در نظر داشته باشیم.
خاتمی بیان کرد: در تاریخ استبدادزده ایران و جهان تا بحث امنیت می شود، امنیت حکومت مدنظر قرار می گیرد و اینکه حکومت آسیبی نبیند اما امروز که ما به جامعه مدنی معتقدیم و حکومت را برآمده از اراده و خواست مردم می دانیم، امنیت مردم باید در درجه اول باشد و جامعه باید احساس امنیت کند و امنیت حکومت ها در صورتی تضمین می شود که کل جامعه احساس امنیت کند. واقعا برای ما افتخارآمیز است که در بحبوحه جنگ و بحبوحه ترور، امام فرمان 8 ماده ای را صادر کرد که ناظر بر امنیت افراد و امن بودن در زندگی خصوصی و اجتماعی است.
وی با تاکید بر ضرورت حرمت نهادن به دانشگاه گفت: نظام پزشکی از قدیمی ترین نهادهای مدنی جامعه ماست و یکی از مسایل مهمی که وجود دارد این است که نظام های صنفی نباید تحت تاثیر قدرتها و حکومت ها باشند، البته نباید در مقابل حکومت ها باشند ولی نباید گوش به فرمان قدرت باشند بلکه گوش به فرمان درون خود و وجدان خود باشند. این جامعه بلوغی داشته است که رتق و فتق امورش را به خودش واگذار کنیم و کار را پیش ببریم.
خاتمی نهادهای مدنی را تامین کننده یک جامعه مدنی سالم، پیشرفته و پیشرو دانست و گفت: نهادهای مدنی در چنین جامعه ای جایگاه خود را دارند چنانچه احزاب جایگاه خود را دارند. باید سعی کنیم از نفوذ دیگران از بیرون در این نظام های صنفی جلوگیری شود و حکومت باید محکم بایستد که این نظام ها، ملی باشند و فقط می توان یک انتظار داشت و آن اینکه همه در چارچوب نظم و قانون باشند.
وی گفت: همانطور که شهروندان انتظار دارند که همه مسوولان و حکومت قوانین را اجرایی کنند و در چارچوب نظم و قانون حرکت کنند، حکومت نیز می تواند این انتظار را داشته باشد که همگان در چارچوب قوانین و مقررات عمل کنند و در چارچوب قانون، آزادی داشته باشند. اینکه دانشگاه و نظام های صنفی و مجلس و غیره متاثر از برخی نهادهای غیرمسوول باشند غلط است و باید مستقل باشند و همه باید بکوشیم که در چارچوب قانون حرکت کنیم و جلو برویم و دولت و حکومت را نقد کنیم و راهکارهای بهتر و شایسته تری را برای بهبود و پیشرفت امور نشان دهیم.
خاتمی در این دیدار یاد و خاطره همه بزرگان در عرصه پزشکی را گرامی داشت بخصوص شهیدانی از این جامعه که در انقلاب و جنگ تحمیلی جان بر کف رفتند و برای دفاع از سرزمین و حمایت از عزیزانی که از این سرزمین و انقلاب و آرمان هایشان دفاع می کردند، شهید و جانباز شدند.
وی در پایان گفت: ما تعداد قابل توجهی شهید و اسیر پزشک داشتیم و اینها بسیار ارزشمند هستند که داوطلبانه رفتند و شهید و جانباز شدند؛ یاد همه آنها را گرامی می داریم و برای همه پزشکان گرامی سلامتی و سعادت آرزو می کنم و امیدوارم خداوند همه ما را در راهی که مورد رضایت اوست و در مسیر عظمت ایران و خدمت به جامعه و سربلندی مردم بزرگ ایران است، هدایت کند؛ انشاءالله.