۱۸ مرداد ۱۳۹۴
سیدمحمد خاتمی طرح مساله کرد: آیا جهان در حال تغییر پارادایم است؟
سیدمحمد خاتمی با بیان اینکه گام هایی در حال برداشته شدن است که افراط گرایان منزوی شوند، این پرسش را در روز خبرنگار مطرح کرد که آیا جهان دارد وارد مرحله جدیدی می شود که انقلابی ترین کشور جهان که به هیچ وجه از اصول خود توبه نکرد با سلطه طلب ترین قدرت جهان مذاکره و مساله ای را حل می کنند و هر دو طرف اظهار رضایت می کنند؛ آیا این نشانه تغییر پارادایم نیست؟
به گزارش خاتمی مدیا، جمعی از فعالان رسانه ای در روز خبرنگار با حضور در دفتر سیدمحمد خاتمی یاد روزهای دولت وی و رفتار توام با احترام و مهربانی وی با خبرنگاران را گرامی داشتند و با اظهار ناامیدی از دستور ممنوع التصویری وی، بابت تضییع حقوق سیدمحمد خاتمی و مردم به دلیل ضعف رسانه ها در تن دادن به امر غیرقانونی ممنوع التصویری عذرخواهی کردند.
در بحث ممنوع التصویری، قانون اساسی نقض شده و به مطبوعات اهانت شده است
سیدمحمد خاتمی در این دیدار درباره ممنوع التصویری بیان کرد: چه اهمیتی دارد که خبر و عکس یک نفر منتشر شود یا نشود و برای من هم مساله مهمی نیست و اگر خیلی اهل دنیا هم باشم، با توجه به وجود شبکه های مجازی معلوم نیست این کار به ضرر من باشد.
وی گفت اگر حساسیتی باید باشد نسبت به این است که به رسانه ها جفا شده است و باید از حق رسانه دفاع کرد.
خاتمی در عین حال یادآوری کرد که طبق قانون اساسی هیچ مقامی حق ندارد مطبوعات و نشریات را به نوشتن و نشر مطلبی وادار یا او را منع کنند و اینکار جرم است مگر اینکه قانون گفته باشد و رییس جمهور در صحبت هایشان گفتند که شورای عالی امنیت ملی هیچگونه مصوبه ای در این باره ندارد و در مورد حصر نیز نداشته است.
باید از حق مطبوعات دفاع شود
وی بیان کرد: تلویحا بیان شد که این جزو وظایف ذاتی دادستان است که جلوگیری کند در حالی که دادستان چنین حقی ندارد بنابراین قانون اساسی نقض شده و به مطبوعات –که چشم و گوش جامعه هستند- اهانت شده است نه به بنده برای همین باید تذکر قانون اساسی داده شود و مجری قانون اساسی رئیس جمهوری محترم است و باید از حق مطبوعات دفاع شود.
به هر حال این مسأله غیرقانونی در دولت آقای روحانی رخ داد و مسأله مهمی است و باید رسیدگی شود و مطبوعات باید از حق خود دفاع کنند.
رییس جمهور پیشین ایران در ادامه با اشاره به روز خبرنگار بیان کرد: سال دوم ریاست جمهوری من بود که آن طوفان سیاه القاعده در افغانستان در گرفت و طالبان روی کار آمد و می دانید چه جنایت هایی کردند و چه چهره ای از اسلام نشان دادند و چه واپس گرایی و عقب ماندگی را به دنیای اسلام تحمیل کردند. در حالی که در مقابل آن، انقلاب اسلامی بود که از آزادی مرد و زن، استقلال و پیشرفت و از برخورداری همه افراد جامعه صحبت می کرد و علیه یک رژیم مستبد سرکوبگر و برای آزاد کردن انسان ها و قلم ها و باز شدن اندیشه ها و داشتن حق حاکمیت مردم بر سرنوشت خود به نام اسلام شکل گرفت.
وی افزود: امتیاز انقلاب اسلامی ما این است که امام جمهوری اسلامی را به جای استبداد وابسته مطرح کردند و مردم رأی دادند و امام می گفتند جمهوری به همان معنایی که در جهان است و اسلام مورد نظر امام و انقلاب هم حق حاکمیت مردم بر سرنوشت خود را به رسمیت می شناسد.
خاتمی با اشاره به ظهور طالبان بیان کرد: آن طوفان سیاه آمد و جنایت کرد و در یکی از آن جنایت ها به شکل مظلومانه ای جمعی از ایرانیان از جمله آقای صارمی خبرنگار ما را در مزار شریف شهید کردند و آن روز شد روز خبرنگار تا بگوییم خبرنگار با چه مصائبی رو به روست و نیز چه وظیفه سنگینی دارد و دشمنان خبرنگاران چه کسانی هستند. این به عنوان یک سمبل و نماد مطرح شد و تا من بودم انجمن صنفی روزنامه نگاران هر سال مراسمی برای خبرنگاران داشت که بعد مثل همه چیزهایی که از بین رفت و نابود شد هم روز خبرنگار از معنای واقعی اش فاصله گرفت و هم انجمن صنفی را بستند و هنوز بعد از دو سال از دولت خوب و محبوب، پرتلاش و خدمتگذار آقای روحانی انجمن صنفی باز نشده و لازم است انجمن مستقلی تشکیل شود تا از حقوق خبرنگاران دفاع کند.
خبرنگار تداعی دو عنوان است؛ آزادی و آگاهی
خاتمی با ذکر خیر از خبرنگاران گفت: تلاش خبرنگاران را می ستایم. برای من خبرنگار تداعی دو عنوان است؛ آزادی و آگاهی یعنی خبرنگار را مظهر بیان آزاد مطالب و طرح آزاد مطالب و عامل اصلی اعتلا و بالابردن آگاهی در جامعه می دانم.
وی با توضیح اینکه مدیا به معنی میانه و واسطه است و واسطه ارتباط جمعی ترجمه درست تری از مدیا است تا رسانه، بیان کرد: وسایط ارتباط جمعی کار میانه گری و واسطه گری بین بخش های مختلف جامعه دارد؛ بین مردم و حکومت و بین یکایک مردم. وسایط ارتباط جمعی در جامعه پیچیده امروز که موجودیت انسان بدون ارتباطات اجتماعی در خطر است، نقش مهم ایجاد ارتباطات اجتماعی را دارند و با افکار عمومی طرف هستند که در دنیای امروز از اهمیت بالایی برخوردار است.
خاتمی با بیان اینکه در دنیای امروز انسان بما هو انسان مورد توجه قرار گرفته است افزود: انسان دارای حرمت و حق و کرامت است؛ حرمت نهادن به جمع انسانی که مرکب از افراد انسان هاست این است که در حوزه فردی آزاد باشند و آزاد بیندیشند و در حوزه اجتماعی رشد افکار عمومی اهمیت می یابد.
وی گفت: در دنیای امروز و در تئوری پذیرفته شده است که محور و مدار قدرت و نظم، مردم هستند و حکومت ها برآمده از افکار و رای و رضایت مردم هستند برای همین افکار عمومی برای قدرت ها اهمیت پیدا کرده است.
خاتمی توضیح داد: افکار عمومی اگر سالم باشد و رشد یابد سازوکارهای حکومت و جامعه مناسب خواهد بود و اگر افکار عمومی مغشوش و ناراحت باشد حتی به صورت ظاهرا دموکراتیک ممکن است قدرت هایی افکار عمومی را بدزدند و روی کار بیایند و برخلاف مصالح مردم کار کنند.
خبرنگار در شکل دادن افکار عمومی می تواند نقش بسیار ممتازی داشته باشد
وی با تاکید بر اهمیت افکار عمومی اظهار کرد: خبرنگار در آگاه کردن و جهت دادن و سامان دادن و شکل دادن افکار عمومی و آزادی و مصالح ملی می تواند نقش بسیار ممتازی داشته باشد.
قدرت های فزون خواه سعی می کنند رسانه را در اختیار خود بگیرند
خاتمی با بیان اینکه به دلیل نقش رسانه ها در شکل دهی افکار عمومی است که قدرت ها تلاش می کنند تا این وسیله را در اختیار بگیرند افزود: در کشورهایی با حکومت های غیرمردمی تلاش بر تسلط بر رسانه هاست و می خواهند قدرت رسانه ای در اختیار حکومت باشد و از یک طرف اندیشه ها و افکار مستقل و آزاد محدود می شوند و از طرف دیگر موج تبلیغات یکجانبه به رسانه ها تحمیل می شود و متاسفانه در عرصه بین المللی نیز همین گونه است و قدرت های فزون خواه و عوامل اصلی قدرت سعی می کنند رسانه را در اختیار خود بگیرند و می بینید که بنگاه های عظیم رسانه ای را در اختیار دارند.
رسانه مستقل، انتقاد را به عنوان اساس کار خود تعریف می کند
وی در ادامه به تعریف رسانه مستقل پرداخت و گفت: رسانه ای مستقل است که 1- رسالت خود را اعتلای آگاهی مردم بخصوص آگاهی مردم از حقوق خود بداند. 2- مصالح و منافع ملی را مورد توجه قرار دهد. 3- در چارچوب نظم پذیرفته شده مردمی حرکت کند. 4- انتقاد را به عنوان اساس کار خود تعریف کند؛ انتقاد از جامعه، از خود و از حکومت و قدرت. و اگر اموری به او دیکته شود را نپذیرد.
خاتمی یادآور شد: رسانه مستقل برای بهبود جامعه منتقد است؛ اگر در رفتار و فرهنگ جامعه اشکالاتی می بیند انتقاد می کند و اگر در جریانات مرجع نظیر روشنفکران اشکالی می بیند انتقاد می کند و بخصوص از قدرت انتقاد می کند. اگر انتقاد از قدرت وجود داشته باشد مطمئن باشید فساد در جامعه نخواهد بود.
نقد قدرت و آگاه کردن جامعه مهم ترین عامل جلوگیری از فساد است
وی تاکید کرد: نتیجه قدرت بی مهار- حتی اگر افراد حاضر در قدرت سالم باشند- فساد است و نقد قدرت و آگاه کردن جامعه مهم ترین عامل جلوگیری از فساد است؛ فساد سیاسی، اقتصادی اجتماعی و اخلاقی. رسانه مستقل این نقش را باید ایفا کند و البته رسانه مظلوم است.
خاتمی با اشاره به ستم هایی که به رسانه ها در عرصه بین الملل، کشورهای پیشرفته و عقب مانده می شود و فشارها و خطراتی که برای خبرنگاران وجود دارد، اظهار امیدواری کرد که در نظام جمهوری اسلامی که خواستار یک نظام مردمی، دموکراتیک و مبتنی بر رای و نظر مردان و زنان آزاد و اندیشمند است، علاوه بر حاکمیت اخلاق و عدالت، شاهد جامعه باز، آزاد، متعهد و اخلاقی باشیم و حکومت و رسانه ها و وسایط ارتباط جمعی بتوانند با همکاری متقابل هم خود را اصلاح کنند و هم زمینه صلاح جامعه را فراهم کنند.
طرح یک پرسش تاریخی
رییس دولت اصلاحات در ادامه این دیدار با ارائه بحثی درباره فضای بین المللی به طرح سوالی برای خبرنگاران و صاحب نظران پرداخت.
آنچه در دنیا رخ داد نشانه یک تحول در تاریخ انسانی است؟
او با اشاره به توافق هسته ای و روند مذاکرات بیان کرد: اجازه مذاکرات از سوی مقام رهبری داده شده بود و این مذاکرات به ما تحمیل نشد بلکه مذاکره کنندگان این دولت نسبت به دولت قبل، عاقل تر، مدبرتر و کارآمدتر بودند. طوری القا شده بود گویی تا ابد ما با دسته ای از دشمنانمان هیچ مذاکره ای نمی کنیم و این مذاکرات حادثه ای بود که رخ داد و الحمدالله نتیجه داد و انشاءالله در ادامه نیز گامهای بعدی به درستی برداشته شود و نتیجه مطلوبی که به نفع کشور و مردم و انقلاب است حاصل شود و بحث من این است که آنچه در دنیا رخ داد نشانه یک تحول در تاریخ انسانی است یا نیست؟
دیالوگ تمدنها چیزی فراتر از مذاکره سیاسی است
وی با این توضیح که گفت وگوی تمدن ها را با مذاکره سیاسی اشتباه نگیرید گفت: دیالوگ تمدنها چیزی فراتر از مذاکره سیاسی است.
نتیجه مذاکراه برای ما مطلوب است
خاتمی با اشاره به اینکه مذاکره سیاسی انجام شده در سطح دنیا الحمدالله نتیجه داد و فرمول برد- برد داشت یادآور شد که مهم این است که ما در مذاکره کاری کنیم که منافعمان تامین شود. نتیجه مذاکراه برای ما مطلوب است و بهترین کاری که می شد، انجام شد و امیدوارم طرفین متعهد به تعهدات خود باشند و نتایج آن را ملت ما با سرافرازی ببیند و در آینده انشالله منافع بیشتری داشته باشیم و دنیا نیز بیشتر احساس کند که می شود با صلح زندگی کرد و حتی دشمن هم که توسعه طلب است، تصور نکند فقط با خشونت و جنگ می تواند منافع خود را تامین کند.
گفت وگوی تمدنها ناشی از درکی بود که زیر پوست جامعه و نظام اجتماعی احساس می شد
وی با اشاره به طرح گفت وگوی تمدن ها بیان کرد: نمی خواهم بگویم آنچه رخ داد نتیجه طرح گفت وگوی تمدنهاست بلکه می خواهم بگویم، گفت وگوی تمدنها ناشی از درکی بود که زیر پوست جامعه و نظام اجتماعی احساس می شد و در قالب طرح گفت وگو مطرح شد و صورت دیگر آن در مذاکرات دیده شد؛ مبنی بر اینکه پارادایم یا سرمشقی که در جامعه جهانی بود، باید اصلاح می شد. این پارادایم همه نتایج بد خود را نشان داده بود. پارادایم سلطه، خشونت و مونولوگ و پارادایم تحمیل و سرکوب در کشورهای استبدادی و در عرصه بین الملل از سوی قدرت های بزرگ.
اسراییل که حاصل پارادایم سلطه و سرکوب بود
خاتمی به اسراییل که حاصل پارادایم (سرمشق) سلطه و سرکوب بود، اشاره کرد و گفت که یکبار در دانشگاه هاروارد گفته است که مشکل ما با اسراییل اخلاقیست و اگر بنا بود اشغال و سرکوب منشا مشروعیت شود امروز می بایست نازیسم و هیتلر بر فرانسه حاکم باشد. اشغال نمی تواند منشا مشروعیت باشد اما از پارادایم حاکم بر عرصه جهانی منجر به این فاجعه شد.
وی امپریالیسم را منجر به ایجاد توتالیتاریسم در وجه فاشیسم و استالینیسم دانست و افزود: حاصل پارادایم قبلی جهان، دو جنگ جهانی و ده ها جنگ منطقه ای و جنگ سرد و در مقابلش رشد رادیکالیسم و گرایش به تروریسم بود که نمونه های آن را هنوز در جهان می بینیم و آن پارادایم باید عوض می شد.
ناامنی و حاکمیت خشونت در جهان مساله مهمی است
خاتمی گفت: گفت وگوی تمدنها درصدد عوض کردن آن پارادایم بود و می گفت می توان پارادایمی یافت که در عین حفظ حقوق و کرامت و اصول و انتخاب انسانها همزیستی را محور قرار داد و می توان با هم گفت وگو کرد. اگر ما احساس کنیم مهم ترین مشکل بشر امروز، عدم امنیت است و فکر کنیم این مشکل فقط برای کشورهای ضعیف است، اشتباه کرده ایم زیرا همه دنیا ناامن است نه تنها کشورها و دولت های ضعیف دچار این مشکلند بلکه امروز انسان در منهتن امنیت ندارد آنهم به صورتی که دو برجش را می زنند و در خیابان های پاریس و لندن و مادرید هم کسی امنیت ندارد.
تکیه بر صلح و محبت بمعنی وادادن در طرف مقابل نیست
وی ادامه داد: ناامنی و حاکمیت خشونت در جهان مساله مهمی است و اگر این را درک کنیم و بعد عمق تمدنها را ببینیم، خواهیم دید که چقدر برای صلح و همزیستی انسانها فکر کرده اند و این را مبنای گفت وگوی خود قرار دهیم و هر مکتبی و فرهنگی که صلح و انسانیت را بیشتر می ستاید باید بیشتر مورد احترام قرار گیرد و من به عنوان یک مسلمان معتقدم اسلام به انسان احترام می گذارد و چهره انسان در اسلام زیباست و محبت و مهر در این دین جایگاه مهمی دارد و 114 سوره قرآن کریم جز یکی با بسم الله الرحمن الرحیم شروع می شود. این رازی در خود نهفته دارد چطور خدا بین همه صفات بر رحمانیت و رحیمیت خود اشاره می کند. البته تکیه بر صلح و محبت بمعنی وادادن در طرف مقابل نیست.
رییس بنیاد باران ادامه داد: گفت وگوی تمدنها در صدد تغییر این پارادایم بود و افکار عمومی بسیار استقبال کرد البته بعد از دوران ریاست جمهوری ما نتوانستیم آن را توسعه دهیم که به نفع اسلام و انقلاب و جامعه بشری بود اما بحث مسیر خود را در دنیا پیدا کرد و ادامه یافت.
گفت وگوی تمدنها تغییر پارادایم و نیاز مردم را مطرح کرد
خاتمی با اشاره به عکس العمل نومحافظه کاران آمریکا و خشونت های گسترده ای که به نام انقلابی گری در جهان اسلام رخ داد که از جمله در انفجار برج های دوقلو خود را نشان داد و امروز در همه جا ادامه دارد پرسید: آیا آنچه رخ می دهد نشانه آن است که آن پارادایمی که گفت وگوی تمدنها درک کرده بود مورد نیاز است و تغییر پارادایم و نیاز مردم را مطرح کرد به نتیجه رسیده که امروز گفته می شود می توان مهم ترین مسایل میان دشمن ترین دشمنان را مطرح کرد و راه حل صلح آمیز یافت بدون آنکه هیچ طرفی احساس غبن کند؟
آیا جهان دارد وارد مرحله جدیدی می شود؟
طراح ایده گفت وگوی تمدنها پرسید: آیا این مساله نشانه آن است که جهان دارد وارد مرحله جدیدی می شود که انقلابی ترین کشور جهان که به هیچ وجه از اصول خود توبه نکرده است با سلطه طلب ترین قدرت جهان مذاکره و مساله ای را حل می کنند و هر دو طرف اظهار رضایت می کنند؛ آیا این نشانه تغییر پارادایم نیست؟
وی با بیان اینکه نسبت آمریکا و اسراییل را با این نسبت در گذشته مقایسه کنید، افزود: وقتی صهیونیسم به عنوان یک بینش نژاد پرستانه با امپریالیسم بهم رسید، اسراییل ایجاد شد. توقع نداشته باشید از فردا آمریکا بیاید بگوید موجودیت اسراییل را قبول ندارد اما اینکه اقدامی شود که مهم ترین ناراضی آن اسراییل و تحجر است نشاندهنده این است که چیزی در حال تغییر است و بخصوص انقلاب اسلامی باید به این دامن بزند و جلو رود و آنچه رخ داد چیزی بیش از تغییر تاکتیک است.
وی ادامه داد: این نشانه ها در زمان آقای کلینتون هم بود و در زمان ایشان بود که از جنایت های آمریکا علیه مردم ایران در مرداد 32 اظهار تاسف شد؛ این تغییر رویکرد بود نه تاکتیک؛ اما آن زمان دیوار بی اعتمادی بلندتر از آن بود که بتوانیم راهی بیابیم و با روی کار آمدن نومحافظه کاران کار بدتر شد.
چیزی بیش از تاکتیک تغییر کرده است
خاتمی با تاکید بر اینکه چیزی بیش از تاکتیک تغییر کرده است افزود: گفت وگوی تمدنها یک تغییری که در جهان رخ می داد را احساس و اعلام کرد و امروز می خواهم چیزی فراتر از مذاکره را یادآوری کنم و اینکه ما نتایج آن را در دیگر جاهای دنیا می بینیم و باید امروز به این دامن بزنیم؛ نه اینکه از اصول و ارزش هایمان و منافع ملی خود دست برداریم اما سعی کنیم به سویی برویم که خشونت گرایان منزوی تر شوند و هرچه سبب ناراحتی خشونت گرایان و غاصبان نظیر اسراییل شود، یعنی چیزی در دنیا به نفع بشریت در حال تغییر است.
باید منطق گرایی، اصول گرایی و ارزش گرایی را جایگزین خشونت گرایی و رادیکالیسم کرد
وی یادآور شد که در مقابل خشونت گرایی و سلطه طلبی از یک سو و رادیکالیسم و خشونت گرایی در برابر خشونت از سوی دیگر باید منطق گرایی، اصول گرایی و ارزش گرایی را جایگزین کرد.
رییس بنیاد باران با تاکید بر اینکه وقتی شاهد تغییری (هرچند کوچک اما) بنیادی و نه تاکتیکی هستیم باید به آن توجه کنیم گفت: سوالم این است که آیا شما خبرنگاران این تغییر را احساس می کنید و آیا باید با همه وجود به این زایمان در حال انجام کمک کنیم که هر چه سریع تر و کوتاه تر انجام گیرد؟ و انسانها در سراسر دنیا احساس کنند برابرند و خشونت و زورمداری و سرکوب و تحقیر انسانها مردود است.
وی افزود: افراطی گری را نفی و منطق گرایی را جایش بگذاریم و واقع گرایی را در نظر بگیریم و با دشمنان تعریف منافع مشترک کنیم و این به معنای دوست شدن با کسانی که به ما بد کرده اند نیست.
آمریکایی ها نمی توانند همه تخم مرغ های خود را در سبد تحجرگرایی و صهیونیسم بگذارند
خاتمی با بیان اینکه آمریکایی ها دیگر نمی توانند همه تخم مرغ های خود را در سبد تحجرگرایی و صهیونیسم بگذارند اظهار کرد: تاریخ در حال گذر از پارادایمی به پارادایم دیگر است و امروز آثار این را می بینیم که در حال وقوع است و گام هایی در حال برداشته شدن است که افراط گرایان منزوی شوند. ان شاء الله.
در این دیدار، دکتر عبدالله رمضانزاده، سخنگوی دولت اصلاحات نیز در سخنان کوتاهی با تبریک روز خبرنگار بیان کرد: شهادت می دهم آقای خاتمی هیچگاه در امر اطلاع رسانی محدودیتی نگذاشتند و در سخت ترین شرایط دولت محدودیت نداشتیم و اعتراف می کنم که ضعیف ترین بخش دولت آقای خاتمی حوزه اطلاع رسانی بود که نتوانستیم آنچه دولت انجام می داد را نشان دهیم و نتوانستیم واقعیت دولت آقای خاتمی را نشان دهیم که از این بابت از آقای خاتمی و مردم عذرخواهی می کنم.
وی همچنین از شخص آقای خاتمی عذرخواهی کرد که هیچ کسی نتوانست کاری برای رفع ممنوع التصویری ایشان انجام دهد و آن را ظلم به خود، جامعه و آقای خاتمی تلقی کرد.
رمضانزاده در بیان یکی از خاطراتش از یک روحیه ایرانی انتقاد کرد و گفت: یکبار برای یک برنامه تلویزیونی به صداوسیما رفتم، از در نگهبانی تا کارمندان و تا برنامه سازان، هرکسی ما را دید گفت به آقای خاتمی سلام برسانید و بگویید دل ما با شماست و البته این خصلت بد جامعه ایرانی است که دلش با عملش متفاوت است.
وی با اشاره به رای دادن آقای خاتمی در دماوند در انتخابات بیان کرد: آن زمان من در مرخصی بودم و جمله ای در فیسبوک نوشتم مبنی بر اینکه شناخت من از آقای خاتمی این است که حاضر است به خود هزینه تحمیل کند تا هزینه ای به مردم وارد نشود و بهترین تصمیم را در دفاع از منافع مردم ایران می گیرد و هنوز هم به این اعتقاد دارم و معتقدم آقای خاتمی می تواند تاثیرگذارترین شخصیت در تحولات سیاسی ایران باشد.
#