۱۶ مرداد ۱۳۹۳
درگیری بد فرجام خواص، غفلت مردم و دخالت بیگانه عوامل استقرار نظام خودکامه
سید محمد خاتمی در پیامی به مناسبت یکصد و هشتمین سالگرد انقلاب مشروطیت با اشاره به عوامل استقرار نظام خودکامه و بازدارندگی آن از پیشرفت و آزادی و آبادانی بر پایه معنویت تصریح کرد: ‬‮"شور و شعوری که مشروطیت را سبب شد اما از میان نرفت و ملت ایران مسیر پر سنگلاخ را با پای همتی ستودنی پیمود و از دیکتاتوری سرکوبگر مردم و سرنگون‌کننده حکومت ملی به جمهوری اسلامی عزیز رسید، با این امید که در نظام جدید همه مزایای نظام‌های نو و زندگی امروز را داشته باشد و در عین دستیابی به آزادی و پیشرفت، اخلاق و معنویت را نیز تجربه کند."

متن کامل پیام رئیس جمهوری اسبق ایران بدین شرح است:

بسم الله الرحمن الرحیم

مشروطیت فراز بلندی است از تاریخ پرفراز و نشیب ایران که هم خودآگاهی نسبی ملت را نسبت به سرنوشت اجتماعی خود نشان می‌دهد و هم تلاش او را برای پاسخگویی به نیازهایی که روح زمانه آن را ایجاب می‌کرد و عمده‌ترین آن لزوم گذر از استبداد سیاه و استقرار حاکمیت و حکومتی برآمده از اراده مردم و مسئولان در برابر آنان بود، نشان می‌داد.
گرچه با کمال تاسف دیری نپائید که بر ویرانه‌های حاصل از درگیری بد فرجام خواص و غفلت مردم و دخالت بیگانه، نظام خودکامه‌ای مستقر شد که هم به ساحت دین مردم تعرض پر خسارت داشت و هم دنیای مردمی که می‌رفتند تا در فضای آزادی مطلوب جهان بهتری را بسازند آلوده‌تر کرد و آنان را از طی طریق به سوی جامعه آزاد، آباد و پویا (و البته با معنویت) باز داشت.
شور و شعوری که مشروطیت را سبب شد اما از میان نرفت و ملت ایران مسیر پر سنگلاخ را با پای همتی ستودنی پیمود و از دیکتاتوری سرکوبگر مردم و سرنگون‌کننده حکومت ملی به جمهوری اسلامی عزیز رسید، با این امید که در نظام جدید همه مزایای نظام‌های نو و زندگی امروز را داشته باشد و در عین دستیابی به آزادی و پیشرفت، اخلاق و معنویت را نیز تجربه کند.
اندیشمندان، عالمان و مصلحان و همه کسانی که به اسلام، انقلاب، ایران و سرنوشت زنان و مردان این مرز و بوم می‌اندیشند در این هنگامه حساس وظیفه‌ای سنگین دارند که امیدوارم در انجام آن موفق باشند.
اقدام جمع مبارک فراهم آمده از نمایندگان ادوار که افتخار خدمت و نمایندگی مردم شریف ایران را در کارنامه زندگی خود دارند در برگزاری اجلاسی در بزرگداشت نهضت مشروطیت بحثی هرچند گذرا پیرامون آن، درخور تقدیر و نشانه وظیفه‌شناسی است.

سید محمد خاتمی
۱۶ مرداد ۱۳۹۳