۱۰ اسفند ۱۳۹۲
توسعه ای که به نابودی محیط زیست بینجامد فاجعه است
"توسعه ای که منجر به اختلاف طبقاتی بشود و بخش قابل توجهی از جامعه را از برآوردن نیازهای اولیه اش محروم کند و افراد و گروه هایی بتوانند یک شبه به میلیاردها و هزاران میلیارد برسند توسعه مطلوبی نیست."
 
متن كامل سخنان رئیس بنیاد گفتگوی تمدن ها در نهمین دوره مراسم بزرگداشت زنده یاد دکتر تقی ابتکار بدین شرح است:
 
به نام خداوند آسمان، خداوند زمین، خداوند آفتاب، خداوند آب، خداوندی که زندگی را از آب آفرید و انسان را آفرید تا زندگی کند.
یاد استاد بزرگوار و بافضیلتمان مرحوم آقای دکتر تقی ابتکار را گرامی می داریم و تاسف می خوریم از اینکه زود از میان ما رفت و مطمئنا اگر دغدغه ها و رهنمودها و افکار  ایشان ان طوری که باید و شاید عملی می شد امروز وضع زندگی ما بهتر از دیروز بود و خدا را سپاسگزاریم که فرزند شایسته ، فاضل ، روشن بین و كاردان ایشان سر کار خانم دکتر ابتکار چه در دوران 8 سال دولت اصلاحات و چه الان که در دولت تدبیر و امید مسئولیت دارند همواره نقش برجسته ای داشته اند وبرای خوب تر كردن زندگی جامعه فعال بوده اند وهستند بحمدالله جایگاه ایشان  در عرصه جهانی نیز شناخته شده است.
بشر پیشرفت های شگفت انگیزی داشته است بخصوص در دو سه قرن گذشته و در دنیای مدرن در این امر تردیدی نیست، تسلط انسان بر طبیعت مهار کردن بسیاری از خطرات و مشکلات ،بیماریها ،آسیب ها تسهیل زندگی در عرصه های مختلف ،اما با کمال تاسف به خاطر دید یک بعدی تمدن مدرن  بشر علی رغم پیشرفتها و دستاوردهای بزرگش با مشکلات و سختی های فراوانی روبرو است.
امروز بیماری های سهمگینی مثل وبا، مالاریا، آبله و بسیاری از بیماری های دیگر یا خبری نیست یا مهار شده است اما در واقع ما با بیماری های نو ظهوری که عمدتا ناشی از زندگی صنعتی جدید است روبروشده ایم چه روحی و چه جسمی و با کمال تاسف وقتی این بیماریها به کشورهای جهان سوم می رسد فاجعه بارتر می شود!
محیط زیست با آسیب های بزرگی روبرو است ما در ایران هم این را احساس می کنیم و این امر از جمله ناشی از رفتار نادرستی است که انسان صنعتی و مدرن داشته است و آثار مرگبار آن برای همه انسانها است.
اشكالی كه  در لایه ازن پیدا شده، گرم شدن زمین و بسیاری از مسائلی که شما بهتر از من می دانید و در ایران بسیاری از تالاب ها و دریاچه های ما خشکیده است جنگل ها و مراتع ما در معرض نابودی قرار گرفته است اب های زیر زمینی ما بشدت کاهش پیدا کرده است و بسیاری از مسائل دیگر.
دریاچه ارومیه ما با خطر نابودی مواجه است و بر همه آنها بیفزائیم الودگی های هوا و ...  قطعا بخشی از اینها هم ناشی از ناتوانی و ناهماهنگی مدیریت ها است و من مدیریت خودم را هم تبرئه نمی کنم اما شدت و ضعف داشته است، ولی بخش دیگر اموری است كه به جهان امروز مربوط می شود.
مشکل "آب" یکی از مسائل مهمی است که دنیای امروز با ان روبرو است و به تعبیربعضی از افراد اگر قرار باشد جنگ جهانی دیگری رخ دهد به احتمال زیاد سر مسئله آب خواهد بود.
اینها مسائلی است که امروز باآن روبرو هستیم،یعنی در كنار پیشرفت های بشر شاهد این مشكلات هم هستیم.
می دانید تمدن جدید با تکنیک و تکنولوژی ارتباط دارد به طوریکه می توان ان را روح تمدن مدرن نامید. تکنیک کارهای بزرگی کرده اما روح تکنیک وقتی با روح فزون خواه و سیری نا پذیر انسان كه میل به تجاوز دارد همراه باشد فاجعه می آفریند.
اساس كار تکنیک تصرف است و انسان فزون خواه نیز به کمک تکنیک نه تنها در طبیعت و همه ارکان زمین تصرف می كند  بلكه می کوشد انسان هایی که در توسعه عقب افتاده تر اندو مشکلات بیشتری دارند  را نیز تسخیر کند و استعمار از همین جا ناشی می شود.
اما خوشبختانه بشر امروز،متوجه فاجعه شده است چه فاجعه های موجود و چه فاجعه های بزرگتری که در انتظار انسان هاست و تلاش برای مهار و جلوگیری از انها و کاهش اثار مخرب انهاصورت می گیرد، نشست ها، پیمانها، قرار ها، کنوانسیون ها...گرچه به خاطر محوریت قدرت های بزرگ خیلی از انها به نفع انها و به زیان کشورهای عقب نگه داشته شده  است ولی خیلی از آنها هم عام و مفید برای همه است و امیدوارکننده این که بشر متوجه فاجعه شده است و می خواهد جلوی آن را بگیرد  و ما نیز باید به این مساله توجه داشته باشیم.
در مورد کشور ما  اولا کشوری هستیم بسیار ثروتمند، شاید کمتر کشوری در دنیا باشد که به لحاظ منابع مادی و منابع طبیعی و انسانی مثل ایران باشد به قول بعضی دوستان تمام عناصر جدول مندلیف را می توان در ایران یافت انرژی که خون دنیای صنعت طبیعت است یعنی گاز و نفت اولین منابع را در اختیار داریم منابع مختلف طبیعی در ایران موقعیت بی نظیر ایران از نظر ژئو پلتیک و ژئو استراتژیک ایران اینها سرمایه های ماست که باید از انها استفاده کنیم و نکردیم و گاه ضد آن عمل کرده ایم.
ثانیا ما به شدت نیاز به توسعه داریم ما نمی توانیم از مدار توسعه دور بمانیم ملت ایران شایسته پیشرفت ها در همه زمینه هاست توانایی استعداد، شایستگی و مایه های ان را هم داریم و نیازمند تدبیر سنجیده ایم معتقدم کارهای خوبی هم شده ولی کافی نیست ما زمینه  و استعداد فراوان داریم و به توسعه هم نیاز داریم ،اما چگونه باید جامعه ما توسعه پیدا بکند؟باید به الگوئی دستیابی بکنیم که متعلق به خود ماست.
 نباید توسعه را فقط در افزایش درآمد سرانه توسعه کارخانه ها، زیربناهای اقتصادی و تولید کالاهای بهتر حضور در بازارهای جهانی  بدانیم که همه اینها لازم است، اما از جمله مسائل مهمی که باید در توسعه مد نظر قرار بدهیم امر محیط زیست است.
توسعه ای که به نابودی محیط زیست بینجامد فاجعه است.تعبیری که ما در برنامه سوم و چهارم داشتیم توسعه پایدار و همه جانبه بود كه از جمله اهتمام به محیط زیست است این هم با تعارف لفاظی نمی شود.
از امتیازات مهم ما این است که مساله محیط زیست به عنوان یک اصل در قانون اساسی ما آمده است. در برنامه هایی که ما داشتیم توجه به محیط زیست توجه شده است از جمله در چشم انداز بیست ساله به این مساله  اشاره شده است.
در سیاست های مقاومتی که برخلاف تصور و تعبیر بعضی ها که گمان می كنند ریاضتی است اتفاقا پیشرو و همه جانبه است نیزحفاظت از محیط زیست مد نظر است. در امر توسعه باید سازمان محیط زیست مورد اهتمام باشد و ركن مهم به حساب آید، چه در برنامه ریزی و چه در اجراء و چه در نظارت.
اگر چنین شد با مشکلاتی که دنیا با ان روبروست كم تر مواجه خواهیم بود.
درتوسعه پایدار و همه جانبه ، حتما باید به امرعدالت توجه کرد توسعه ای که منجر به اختلاف طبقاتی بشود و بخش قابل توجه ای از جامعه از برآوردن نیازهای اولیه اش محروم بشود و افراد و گروه هایی بتوانند یک شبه به میلیاردها و هزاران میلیاردها برسند این توسعه ،توسعه مطلوبی نیست.حتما باید در الگوی مطلوب، عدالت اجتماعی نیز لحاظ شود.
در طرح ساماندهی اقتصاد دوران ما توسعه با نگاه به عدالت مورد نظربود، از سوی دیگر شما نمی توانید توسعه اقتصادی مطلوب را داشته باشید و از توسعه سیاسی و علمی غافل باشید حامل توسعه انسانها هستند و اگر نهادهای مدنی مورد توجه جدی قرار نگیرند چه در عرصه سیاست احزاب و تشکل های سیاسی و چه در عرصه اجتماع و اقتصاد به صورت بخش خصوصی و نهاد های مدنی نباشد اصلا به توسعه اقتصادی هم نمی رسیم .
ما نیازمند الگو هستیم ،توسعه همه جانبه و پایدار، توسعه ناظر به محیط زیست ،توسعه دارای ایمان به امر عدالت و توسعه اقتصادی در کنارتوسعه سیاسی و فرهنگی،البته رای ها و نظرها بر این است امیدوارم در عمل هم ما شاهد چنین امری باشیم.
باز هم یاد دکتر تقی ابتکار را گرامی می دارم.
برای همه تان ارزوی موفقیت و سرفرازی دارم.
درپایان این مراسم از برگزیدگان «نهمین جایزه دکتر تقی ابتکار» تقدیر شد.
این جایزه که به همت مرکز غیر دولتی صلح و محیط زیست به پژوهشگران و تلاشگران عرصه حفاظت از محیط زیست اعطا می‌شود به دکتر تقی شامخی استاد تمام و عضو هیئت علمی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران به خاطر ۳۲ سال تدریس و تحقیق در زمینه محیط زیست و منابع طبیعی ایران، چاپ بیش از ۴۵ مقاله در مجلات معتبر داخلی و بین المللی و تالیف دو کتاب در زمینه قوانین مدیریت منابع طبیعی و همچنین ارائه مشاوره به نهادهای مرتبط برای حفظ محیط زیست اعطا شد.
همچنین بنا بر نظر هیئت داوران در عرصه فعالیت‌های مردم نهاد این جایزه به حسین گلپایگانی عبیری برای فعالیت مستمر و گسترده در جهت آموزش و جلب مشارکت مردمی در جهت بهبود وضعیت محیط زیست تعلق گرفت.
در حوزه فعالیت خبری نیز هیئت داوران جایزه خبرنگار و فعال محیط زیست را به محسن تیزهوش از خرم آباد لرستان به خاطر تلاش مجدانه در انعکاس اخبار و گزارش‌های محیط زیستی اعطا کرد.
همچنین در حوزه رسانه هیئت داوران از تلاش‌های حمیدرضا میرزاده در خبرگزاری سبزپرس و کیوان هوشمند برای مدیریت پایگاه خبری دیده بان محیط زیست و حیات وحش تشکر و قدردانی کرد.
لوح تقدیر هیئت داوران به مرتضی لطفی برای ۱۰ سال فعالیت پیوسته در عرصه صنعت برای اجرای طرح‌های زیست محیطی تعلق گرفت.
همچنین هیئت داوران نهمین دوره جایزه دکتر تقی ابتکار با تقدیم لوح تقدیر به خانواده محیط بان شهید عبدالله یاری به خاطر تلاش‌ها و خدمات او در حفاظت از منابع خدادادی و طبیعت ایران تشکر کرد.
جایزه دکتر تقی ابتکار پس از درگذشت وی توسط خانواده ایشان در نظر گرفته شد که طی سالهای ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۳ توسط فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران و از سال ۸۴ با تشکیل مرکز غیر دولتی صلح و محیط زیست به فعالان محیط زیست ارائه می‌شود.
فراخوان نهمین دوره جایزه دکتر تقی ابتکار برای سال ۱۳۹۲ از آذرماه آغاز شد و پس از درج در روزنامه اطلاعات که هر ساله از این جایزه به این شیوه حمایت می‌کند در برخی سایت‌ها و اکثر دانشکده‌های محیط زیست کشور نیز منتشر شد.
اعطا کنندگان این جایزه در نهمین دوره محمد خاتمی رئیس جمهور پیشین ایران، معصومه ابتکار معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست و فاطمه ارجمند همسر دکتر تقی ابتکار بودند