درباره سایت  |  نقشه سایت  |  گزارش اشکال در سایت امروز، دوشنبه ۳۱ تير ۱۳۹۸
RSS RSS چیست؟ 
 
 
  سید محمد خاتمی در مراسم بیستمین سالیاد رحلت آیت الله سید روح الله خاتمی - اردکان  |  عکس از: علی اصغر خاکساری
 
   
  
۳۰ آبان ۱۳۸۷
زهد، اخلاق، روشنفکری سه ویژگی ممتاز آیت الله سید روح الله خاتمی

مرحوم آیت الله خاتمی درد جامعه را می دانست و دغدغه حل مشکلات مردم را داشت. وی هرگز به چرب و شیرین دنیا آلوده نشد و همواره زندگی خود را در حداقل ممکن تنظیم می کرد. زهد ایشان در اثر اضطرار نبود. امکانات داشت، اما به حداقل اکتفا می کرد. این سه ویژگی، او را به انسانی استثنایی بدل کرد.
سیّد محمّد خاتمی که به عنوان آخرین سخنران در بیستمین سالیاد درگذشت آیت الله سید روح الله خاتمی سخن می گفت، ضمن برشمردن این سه ویژگی برای آیت الله خاتمی تأکید کرد: بارزترین شأن شخصیت پدرم، شأن اخلاقی ایشان بود.
اخلاق به عنوان بارزترین ویژگی دعوت پیامبران و یکی از مهم ترین عوامل پیشرفت جامعه در مکتب ما مورد توجه خاص است. نگاهی به تاریخ اسلام جنبه های برجسته اخلاقی پیامبر اکرم را بر ما متجلی خواهد ساخت. آیات قرآن هم نرمی اخلاق پیامبر را جلوه ای از رحمت خدا دانسته و هدف بعثت پیامبر را کامل کردن مکارم اخلاقی دانسته است. در حکمت معنوی ما هم اخلاق به عنوان جزئی از حکمت عملی جایگاهی خاص دارد، اگرچه گاهی این جایگاه مورد غفلت قرار گرفته است. شاید یکی از علل کم توجهی به اخلاق اجتماعی وجود شریعت در دین است. بعضاً این سوء تعبیر که شریعت پاسخگو و جایگزین اخلاق اجتماعی است موجب شده اخلاق تفننی شده یا به طور کلی طرد گردد. این امر با روح و نص آموزه های قرآنی و روایی ما ناسازگار است.
با اندک تأملی درمی یابیم که برای داشتن جامعه ای متعالی و پیشرو نیاز به اخلاق داریم. شأن اخلاقی انسان مقدم بر شأنی است که شریعت به خاطر آن وضع شده است. ملاکهای اخلاقی ملاکهایی فرا دینی اند و خرد آدمی و الهام الهی معیارهای اخلاقی را در اختیار آدمی گذاشته اند.
آیات 7 تا 10 سوره شمس دلالت بر این امر دارد که اولا جان انسان جان اخلاقی است و معیارهای اخلاقی در آن تعبیه شده است و ثانیا انسان در انتخاب عمل اخلاقی آزاد است و عمل اخلاقی باید از سر بصیرت و آگاهی انتخاب شود. حال اگر تعارضی میان شریعت و اخلاق، تصور یا واقع شد، باید به تعبیر مرحوم استاد مطهری، عدالت را در سلسله احکام قرار داد. اگر حکمی عادلانه نبود، حکم شرعی نیست. اگر عدالت و اخلاق در سلسله احکام قرار گیرند، این تعارض از بین می رود و تحولی عظیم در فقه ایجاد می شود.
مرحوم آیت الله خاتمی درد جامعه را می دانست و دغدغه حل مشکلات مردم را داشت. وی هرگز به چرب و شیرین دنیا آلوده نشد و همواره زندگی خود را در حداقل ممکن تنظیم می کرد. زهد ایشان در اثر اضطرار نبود. امکانات داشت، اما به حداقل اکتفا می کرد. این سه ویژگی، او را به انسانی استثنایی بدل کرد. این سختگیری مختص هزینه های زندگی شخصی بود و ایشان در کمک به مسائل علمی و اخلاقی گشاده دست بودند.
وی در اشاره به جنبه دیگری از شخصیت آیت الله خاتمی افزود: هنگامی که صحبت از زهد به میان می آید، ناخودآگاه چهره عبوس نسبت به مادیات و بی توجهی به آمال مردم در نظر می آید، اما نه واقعیت زهد در اسلام اینچنین است و نه زهد آیت الله خاتمی اینگونه بود. مرحوم پدرم در همه حال دغدغه مشکلات مردم را داشت و در این مسأله تعصبی نسبت به دین و آیین افراد نداشت، به نحوی که حتی بسیاری از زرتشتیان آن دوره نیز ایشان را حکم قرا می دادند.
بصیرت و روشنفکری و شناخت درد زمان در ایشان موج می زد؛ چرا که اگر بصیرت نباشد، دین به عنوان یک ابزار خشونت و ترساننده در می آید که به جای جاذبه دافعه دارد.
سیّد محمّد خاتمی در خاتمه سخن ضمن اشاره به مادر بزرگ (جده پدری) و عموی خویش به عنوان دو شخصیت مورد توجه مرحوم آیت الله سیّد روح الله خاتمی از مادر خویش به عنوان زنی بزرگ که همواره همراه و همدل پدر بود یاد کرد.
در این مجمع یک روزه که به همت خانه فرهنگ خاتمی و اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی اردکان و با حضور شخصیتهای علمی، ادبی، مذهبی و سیاسی کشور و مسؤولان استان و شهرستان برگزار شد، ابعاد شخصیتی آیت الله خاتمی مورد بررسی قرار گرفت.

سيّد علي خاتمي، مدیرعامل خانه فرهنگ خاتمی به عنوان نخستین سخنران ضمن خیرمقدم به میهمانان عالیقدر این مراسم و ارائه گزارشی از روند تأسیس خانه فرهنگ خاتمی به بیان جلوه هایی از شخصیت مرحوم آیت الله خاتمی پرداخت.
وي بزرگترین ویژگی اين معلم اخلاق را گفتار صدق برآمده از دينداري دانسته و خاطرنشان کرد:‌ امام خميني آیت الله خاتمی را يكي از پر فروغ‌ترين چهره‌‌هاي تقوا و خلوص و ايمان در جهان اسلام و ايران خواندند كه عمری با تحجر و واپس‌گرايي جنگيد و يكي از طرفداران بي بديل اسلام ناب محمدي در عصر فريب و خودپرستي بود.
وی در بخشی از سخنان خود به چگونگی تأسیس خانه فرهنگ خاتمی پرداخت و گفت: خانه مرحوم آیت الله خاتمی از سال 1380 به عنوان يك مؤسسه‌ غيردولتي و غيرانتفاعي فعاليت خود در زمينه‌هاي فرهنگي، علمي،‌ اجتماعي و ... را آغاز نموده است. در وظايف 15 گانه خانه فرهنگ خاتمي فعاليت‌هاي گوناگون علمي، پژوهشي و فرهنگي پيش بيني شده و مي‌توان با اين زمينه‌ها پنجره هاي جديدي به سوي نيازهاي امروز جامعه كنوني و به ويژه نسل جوان باز كرد.
از كارهايي كه تا كنون به فرجام رسيده مي‌توان به تبديل خانه آيت‌ الله خاتمی در اردکان به مركزي فرهنگی و تأسیس خانه فرهنگ خاتمي با زيربناي 2500 مترمربع، گردآوري آثار و اسناد مرتبط با آن مرحوم و نيز پژوهش درباره آنها اشاره كرد كه تاكنون 4 جلد كتاب منتشر شده و 5 جلد نیز در سال جاري به چاپ خواهد رسيد.

سید محمد موسوی بجنوردی نیز با اشاره به این موضوع که مرحوم آیت الله خاتمی، سیر و سلوک الهی را به حد اعلاء رسانده بود و بیشتر علمای زمان ایشان همواره به مقام شامخ این عالم و فیلسوف بزرگ غبطه می خوردند افزود: آن مرحوم در تمام طول عمر پر برکت خود از خودپرستی و خودخواهی به دور بود و همواره افتادگی و فروتنی در رفتار وی قابل مشاهده و ملموس بود. زندگی این عالم بزرگ مصداق واقعی "عاش سعیداً و مات سعیدا" بود و بعد از فقدان وی نیز همانگونه که مشاهده می شود، روح او در میان مردم و اندیشمندان زنده است و از فیوضات وی بهره های فراوانی برده می شود.
به گفته موسوی بجنوردی، مرحوم آیت الله خاتمی در مباحث فلسفی و عرفانی نیز همانند اخلاق سرآمد بود و امام خمینی (ره) ایشان را از کم نظیرترین و پرفروغ ترین افراد در علم و تقوا خوانده بود.
سید حسن خمینی یکی دیگر از سخنرانان این مجمع، موضوع سخنرانی خود را علل فراز و فرود اقبال روحانیت در جامعه عنوان کرد و از این منظر به تبیین شخصیت مرحوم آیت الله سید روح الله خاتمی پرداخت. وی با اشاره به دو ویژگی سخن گفتن متناسب با نیاز جامعه و پرهیز از طلب چیزی در مقابل تبلیغ دین به عنوان رمز اصلی تأثیرگزاری یک روحانی تصریح کرد: در خصوص شؤونی که می شود از آیت الله خاتمی یاد کرد در این جا تنها به دو بعد می پردازم. آنچه که از مرحوم خاتمی در ذهنها به یادگار مانده خلوص و صفا و پاکدامنی و تقوای ایشان است.
دوری از منیت و روی آوردن به اخلاق، شرط اساسی توفیق سخن و تبلیغ روحانیون است. اینکه پیامبران در زندگی خود دم به دم باید این مسأله را به مردم گوشزد می کردند که ما از شما طلب اجر نمی کنیم به همین دلیل بوده که مردم منفعت شخصی مبلغ را در تبلیغ دین نبینند، چرا که اگر مردم بدانند در سخنی که مطرح می شود نفعی برای گوینده است نمی توانند به راحتی حرف وی را بپذیرند.
وی در ادامه اشاره کرد: امام (ره) قبل از معلمی فقه و اصول در حوزه، معلم اخلاق بودند. امام این نکته اصلی را به درستی فهمیده بود و بی انتظاری روحانیت در امر تبلیغ چه در بحث مقامی و چه در بحث مالی و روشن بودن دل وی تأثیر تبلیغ دین را در بین آحاد مردم بیشتر می کند و رمز توفیق روحانیت بزرگ جامعه هم در شناخت این امر بود.
فرزند برومند یادگار امام (ره) شرط دوم توفیق روحانیون در تأثیرگزاری بر جامعه را پاسخگویی به نیاز جامعه دانست و تصریح کرد: روشنفکر کسی نیست که حرف نو بزند، بلکه کسی است که متناسب با نیاز جامعه سخن بگوید و مشکل بسیاری از ما این است که پیرامون درد جامعه سخن نمی گوییم.
تمایز امام (ره) با دیگران در فقیه بودن و فیلسوف و عارف بودنش نبود، بلکه در این بود که برداشت ایشان از دین و حقایق دین کاریکاتوری نبود یعنی همه چیز را در تناسبها و اندازه های واقعی اش می دید و این ویژگی در زندگی آیت الله خاتمی هم دیده می شد.
ظرافت طبع، بی تکلفی و بردباری، سه هنر و فضیلت آیت الله سید روح الله خاتمی از دیدگاه دکتر رضا داوری اردکانی بودند که به عنوان دیگر میهمان این مجمع به ایراد سخن پرداخت.
رئیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران با اشاره به برخورداری آیت الله خاتمی از سطح زندگی متوسط، یادآور شد که ایشان هیچگاه افتادگی و فروتنی را ترک نکرد و این خصایص والای اخلاقی، شخصیت این مرد بزرگ را پس از دو دهه از فوت ایشان همچنان ماندگار نگه داشته است. بینش سیاسی آیت الله خاتمی بسیار عمیق بود. ایشان همچون یک مفسر سیاسی آگاه به رموز سیاست، حوادث را به درستی تفسیر می کرد.
دکتر داوری آگاهی نسبی قابل توجه از تمام علوم روز، ارتباط سهل با مخاطب و فروتنی را دیگر ویژگیهای شخصیت آن عالم ربانی خواند.
سیّد مصطفی محقق داماد نیز نقش مربی و الگو را در شکل گیری شخصیت افراد بی بدیل خواند.مرحوم آیت الله خاتمی خود نیز شاگرد عالمی بود که زهد و تقوای وی سرآمد بود و خصوصیات علمایی چون خاتمی،‌ فکور و آیت الله شیخ عبدالکریم حائری یزدی همچون یکدیگر بود.
پاکی، آزادگی،‌ اخلاص، دوری از ظواهر دنیوی، عدم تظاهر به دینداری و ... را از ویژگیهای بارز روحانیون خطه یزد دانست و بیان داشت: تمام فضیلتهای انسانی روحانیون این منطقه حول محور بی ریایی و صداقت می چرخد.
محقق داماد در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به فقه اکبر و اصغر بیان داشت: فقه اصغر را می توان از کتاب، مربی و ... آموخت اما فقه اکبر درجاتی بسیار بالاتر از فقه و بیشتر حالات نفسانی است و آیت الله خاتمی از این درجه از فقه برخوردار بود.
در این مجمع سه مقاله نیز توسط آقایان محمدتقی فاضل میبدی، رسول دریایی و‌ حسین غفوری اردکانی درخصوص شخصیت این عالم بزرگ و نقش وی در دینمداری مردم ارائه شد.
از دیگر میهمانان و شخصیتهای برجسته حاضر در این مجمع می توان به آقایان سیدیاسر خمینی،‌ سیدمحمود دعایی، مجید انصاری،‌ محمد شریعتی، سید عبدالواحد موسوی لاری، محمدعلی صدوقی، منهاج، پویا، محمدرضا عارف، بیطرف،‌ سید حسین مرعشی، دکتر فاطمه طباطبایی، همسر حاج احمد خمینی، نمایندگان مردم استان یزد و اردکان در مجلس شورای اسلامی، امام جمعه و مسؤولان شهرستان اردکان و نیز خانواده مرحوم آیت الله سید روح الله خاتمی اشاره کرد.
این مجمع یک روزه عصر روز پنج شنبه به کار خود پایان داد.
در حاشیه برگزاری این مجمع، نمایشگاه عکس و سندی حاوی 90 قطعه عکس و سند مربوط به زندگی آیت الله خاتمی با عنوان "خورشید کویر" در محل خانه فرهنگ خاتمی برپا شده بود که تا پنجم آذر ماه برای بازدید ¬عموم ادامه خواهد داشت.
همچنین کتاب "روح باران" با موضوع فرهنگ گفتار آیت الله سیّد روح الله خاتمی و لوح فشرده "خاتمی زنده دل" به همت دفتر پ‍‍ژوهش خانه فرهنگ خاتمی در این نمایشگاه عرضه شد.
پس از پایان این مجمع‌، مراسمی نیز با حضور گسترده مردم اردکان و میهمانان شرکت کننده در مجمع در محل مصلای این شهر برگزار شد که نماز مغرب و عشاء نیز به امامت حجت الاسلام والمسلمین سیدحسن خمینی برگزار شد.

 
 
تعداد بازدید: ۲۶۹۳۸

 
آرشیو
جستجو براساس تاریخ
 
تازه‌ترین خبرها
۲۹ تير ۱۳۹۸
سیدمحمد خاتمی: تشکل‌های اجتماعی می‌توانند توقعات جامعه را تنظیم کنند
۲۲ تير ۱۳۹۸
سیدمحمد خاتمی: به خاطر ایران باید فداکاری کنیم
۱۵ تير ۱۳۹۸
سیدمحمد خاتمی: در عین حفظ عزت و تمامیت ارضی ایران، به سوی ماجراجویی نرویم
نمایش تمام خبر‌ها »
  سید محمد خاتمی , رئیس جمهور, Mohammad khatami, khatami , khatami.ir, president , sayyid mohammad khatami,